چمدان:بررسی باستان شناختی بخش محوطه مردم نشین ارگ نارین قلعه به وسیله پایگاه پژوهشی میراث فرهنگی شهر تاریخی میبد و توسط کورش محمدخانی با روش مغناطیس سنجی به پایان رسید.

 

«ساشا ریاحی مقدم» مدیر پایگاه پژوهشی میراث فرهنگی شهر تاریخی میبد با اعلام این این خبر گفت: با توجه به سیاست های کلان پایگاه پژوهشی شهر تاریخی میبد، فضای مردم نشین در جنوب ارگ نارین قلعه، برای بررسی مغناطیسی سنجی در نظر گرفته شد.

 

او گفت: با توجه به محدودیت های فضایی که در این سایت تاریخی وجود داشت، تصمیم گرفته شد که حداکثر وسعت قابل برداشت مغناطیسی، مورد بررسی قرار گیرد. بنابراین از قسمت بوکن های دیوار جنوبی و به فاصله حدود یک متری بررسی آغاز و تمامی فضای محوطه موجود برداشت شد.

 

به گزارش روابط عمومی معاونت میراث فرهنگی؛ ریاحی مقدم همچنین به بررسی های مغناطیس سنجی در زوایای مختلف ارگ اشاره کرد و افزود: در بخش شرقی، تا حدود دو متری دیوار شرقی مورد بررسی قرار گرفت، دیوار غربی نیز به همین ترتیب تا حدود سه متری پیمایش شد. در قسمت جنوبی و جنوب غربی وجود تابلوهای فلزی معرفی و کانکس نگهبانی و وسایل فلزی دیگری چون آبخوری و … به دلیل ایجاد نویز و اغتشاشات مغناطیسی، باعث شد که در این قسمت گوشه کوچکی از حیاط مورد بررسی قرار نگیرد. بعد از محدوده حیاط و تا دیوار محافظتی جنوبی به دلیل وضعیت توپوگرافی، آلودگی های ژئوفیزیکی و نبود  امکان پیمایش مغناطیسی، برداشتی صورت نگرفت اما در مجموع بخش اعظم حیاط نارین قلعه مورد پیمایش قرار گرفت.

 

به گفته مدیر پایگاه پژوهشی میبد، ژئوفیزیک اکتشافی یا کاربردی، شامل اندازه گیری خصوصیات فیزیک مواد زیر سطحی با استفاده از تکنیک ها و وسایل خاص به منظور اکتشاف ثروت های فرهنگی پنهان شده در دل زمین و همچنین برای انجام مطالعات زمین شناسی مهندسی است.

 

او تاکید کرد: باستانشناسان معمولاً روش های ژئوفیزیکی را سنجش از دور باستان شناختی و یا بررسی ژئوفیزیک کاربردی در باستانشناسی می نامند. امروزه کاربرد این روش ها به طور چشمگیری در باستانشناسی افزایش یافته است. عامل اصلی این است که روشهای ژئوفیزیکی امکان شناسائی سریع از مکان مورد نظر را در اختیار باستانشناس قرار میدهد.

 

به گفته ریاحی مقدم، روشهای ژئوفیزیکی سطحی متداول، معمولاً قادر به آشکار ساختن پراکندگی خاکها، به خاطر وجود اجسام مدفون در آنها بوده و همچنین قادر به مشخص ساختن حفره ها و فضاهای خالی در ساختمان های عظیمی همچون دژهای قدیمی و قلعه های عظیم است؛ کلیه این فعالیت ها به سرعت و بدون آشفته ساختن خاک صورت می گیرد. ممکن است توانائی اکتشاف بدون تخریب یک مکان، برای یک زمین شناس چندان اهمیت نداشته باشد، با این وجود یک باستانشناس می داند که کاوش یک مکان، راهی را برای تخریب بقایای حفظ شده، بوسیله آب و هوا و سارقان آثار باستانی فراهم می آورد. از میان روش های مختلف ژئوفیزیکی موجود، روشهای ژئومغناطیس یا مغناطیس سنجی، ژئو الکتریک، ژئو رادار و الکترومغناطیس بیشترین کاربرد را در بررسی و مطالعات باستانشناسی دارا هستند. این روش ها با توجه به محدودیتها و محیط هایی که محوطه های باستانی در آن قرار دارند، مورد استفاده واقع می شوند. از بین این روشها، بررسی مغناطیس سنجی، بیشترین استفاده را در بررسی محوطه های باستانی دارد.

 

آنطور که مدیر پایگاه پژوهشی میبد گفت: با این حال در انجام بررسی های مغناطیس سنجی محدودیت هایی وجود دارد. از جمله اینکه وجود آلودگی های ژئوفیزیکی همچون فنس های فلزی، تیرهای برق، آلودگی های فلزی سطحی و یا وجود کانالهای برق و آب در زیر سطح زمین در محوطه، محدودیت هایی را در برداشت ها ایجاد می کند. وجود این آلودگی ها باعث ایجاد نویز در نقشه مغناطیسی و به طبع مخدوش کردن داده های مغناطیسی باستانی در زیر سطح می شوند. با این وجود کاربرد این روش در باستانشناسی روز به روز افزایش یافته و لزوم آن قبل از شروع کاوشهای باستانشناسی امری واجب و ضروری است. با توجه به نوع آب و هوا و تنوع اقلیم در ایران، از این روش میتوان در بیشتر محوطه های باستانی بهره گرفت و علاوه بر صرفه جویی در زمان و بودجه در کمترین مدت به وجود و یا عدم وجود آنومالی های باستانی در منطقه پی برد و سپس برای مطالعات و کاوش های باستانشناسی برنامه ریزی کرد.

 

گفتنی است؛ کهن دژ نارین قلعه بر بالای بلندترین پشته ی گلی زمین به ارتفاع ۲۵ متر، بصورت دماغه ای پیش آمده واقع شده است. قلعه یا ارگ، حاکم نشین شهر بوده و حاکمیت سیاسی محدوده ای وسیع (خارج از حد مرزهای سیاسی امروزی) را بر عهده داشته است. این عمارت خشتی افسانه ای، کهن ترین بنای استان یزد است که بر اساس تازه ترین کاوش های باستان شناسی انجام شده توسط پایگاه پژوهشی میبد ، آثاری مربوط به اواسط هزاره ی چهارم قبل از میلاد در آن به دست آمده است.