چمدان: جمعه ۱۳ مهر ماه بود که خبر رسید در برنامه تهرانگردی احمد مسجد جامعی که این بار محمدعلی افشانی شهردار تهران و محمدجواد حق شناس رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا عضو شورای شهر تهران هم او را همراهی می‌کردند، این گروه از عمارت کلاه فرنگی آگاهی شاپور واقع در خیابان وحدت اسلامی بازدید کرده‌اند.

در همان بازدید مسجد جامعی از روند مرمت عمارت کلاه فرهنگی که در داخل آگاهی شاپور قرار دارد، انتقاد کرد و  گفت: این عمارت در دل آگاهی شاپور قرار دارد و خود مسئولان بازسازی آن را بر عهده گرفتند اما لازم است که سازمان میراث فرهنگی با کمک شهرداری تهران این مهم را اصولی و بر اساس ضوابط میراثی انجام دهند.

وی پیشنهاد داد که شهرداری تهران و میراث فرهنگی این عمارت را احیا کرده و به ازای آن نیروی انتظامی با ایجاد دسترسی‌هایی اجازه دهند که مردم از این عمارت که می‌تواند تبدیل به موزه نیروی انتظامی شود بازدید کنند.

حق شناس هم به شیوه مرمت این بنا انتقاد کرد و گفت: شیوه احیاء آن درست نبود و به جای مرمت شاهد تخریب بیشتر هستیم، به گونه‌ای که حتی آجرهای قدیمی کنار گذاشته شده و از آجرهای نو و جدید استفاده می‌شود. جای سوال است که این گونه مرمت بر چه اساسی انجام می‌شود و بر کدام شیوه مرمت منطبق است؟ لازم است سازمان میراث سریعا نسبت به تغییر شیوه مرمت این بنا تصمیم گیری کند.

پس از این اظهار نظرها خبرنگار چمدان با احمد رضا حشمتی کارشناس ارشد مرمت که ناظر این پروژه است در مورد نحوه مرمت به گفت و گو پرداخت.

حشمتی با بیان این که این ساختمان از ابتدا رها شده بود و تا به امروز سازمان میراث فرهنگی، آگاهی، شهرداری و زیباسازی مسئولیت مرمت این بنا را به عهده نگرفته، می‌گوید: این ساختمان حتی ثبت ملی هم نشده بود و سه چهار سالی است با پیگیری بنده و حمایتی که سپیده سیروس‌نیا معاون وقت میراث فرهنگی انجام داد میراث فرهنگی استان تهران تصمیم گرفت قسمت‌هایی از بنا را مرمت کرده و به حالت اولیه باز گرداند.

او توضیح می‌دهد: نخستین بار هفت هشت سال پیش برای نخستین بار که به این مجموعه سر زدم، ایوان مجموعه کاملاً از بین رفته بود و به غیر از یکی دو ستون آجری پایین و چند سرستون ایوان بالا باقی ایوان کلاً تخریب شده بود. بعضی از این ستون‌ها در طول زمان به قدری تخریب شده بود که متولیان مجموعه مجدداً مجبور شده بودند به جای ستون‌های مدور یکسری ستون‌های مکعب مستطیلی جایگزین کنند. حدود یک متر از پایه ستون‌ها هم در زمین دفن شده بود.

 

ناظر پروژه مرمت عمارت کلاه فرنگی آگاهی شاپور همچنین به این موضوع اشاره کرد که هر بخش از ایوان که خراب شده بود با نبشی و آهن و ورقه وصله پینه شده بود. پنجره‌ها را کور کرده بودند و برخی از پنجره‌ها را هم تعویض کرده بودند. رویه بدنه‌ها هم نو و برخی از ستون‌ها سیمان شده بود، در قسمت بالا هم خودشان آهن کار گذاشته و آجر چیده بودند.

حشمتی می‌گوید: حال به همت سازمان میراث فرهنگی و اداره کل میراث فرهنگی استان تهران پارسال ۱۵۰ میلیون تومان و امسال ۱۰۰ میلیون تومان برای مرمت این بنا تخصیص داده شد. با برداشتن تمام لایه‌ها متوجه شدیم بیشتر ستون‌ها تغییر کرده و پایه ستون‌هایی هم که سالم بوده بیرون آوردیم. آنها هم که سالم نبود برایشان آجر مدور به کار بردیم.

این کارشناس ارشد مرمت با اشاره به این که یک مشاور هم طرح مرمت را بررسی کرده است، تأکید می‌کند: ما می‌توانستیم به جای مرمت ایوان‌ها مجموعه را رنگ، پنجره‌ها را تعویض یا سقف شیروانی را مرمت کنیم اما با همین بودجه اندک به سراغ بدترین قسمت بنا رفتیم که نیاز به مرمت جدی داشت. اکنون هم تا آنجا که می‌شد آجرهایی که آسیب ندیده بود در سازه به کار گرفته شد مابقی را هم بنا به نظر مشاور سفارش دادیم عینا تهیه کنند البته به لحاظ طیف رنگی کمی این آجرها متفاوت است که این موضوع قابل اغماض است. آجرهای جدید کمی قرمزتر و مایل به خاک رسی است و آجرهای قدیمی به سبک آجر جوش است.

وی تشریح می‌کند که با حفظ ۶ پایه ستون سنگی و انتقال بار از روی قسمت‌های قدیمی به اسکلت جدید از فشار روی سازه کاسته شده و حتی در بحث زلزله هم این سازه جدید کاملاً مجزا عمل می‌کند و حتی به سازه قدیمی ضربه نمی‌زند.

 

او با گلایه از انتقاد شهردار و شورای شهری‌ها اظهار می‌کند: اتفاقات ناخوشایندی در بازار افتاده و پوسته و تزیینات بدنه تاریخی بسیاری از سازه‌های خیابان ناصر خسرو از بین رفته است. من ۲۵ سال کار مرمت انجام داده‌ام و در مرمت‌های کاخ‌های گلستان، نیاوران، سعدآباد و ۲۵۰ پروژه دیگرحضور داشته‌ام مگر رشته این آقایان مرمت است که در نیمه کار حضور پیدا کرده‌اند و گلایه می‌کنند. آنها ابتدا پیمانکار، ناظر پروژه و معاون میراث فرهنگی تهران را در این مراسم بازدید دعوت می‌کردند، توضیحات کارشناسی را می‌شنیدند و سپس اظهار نظر می‌کردند. به جای تضعیف کردن و انتقادهای لحظه ای بهتر است شهرداری و شورای شهر آستین ها را بالا زده و وارد گود شوند و با کمک میراث فرهنگی این بنا را مرمت و احیا کنند.

این ناظر پروژه مرمت با بیان این که این بنا متعلق به اواخر دوره قاجار – اوایل پهلوی است، می‌گوید: من به عنوان ناظر، پیمانکار و معاون میراث فرهنگی انتقادات کارشناسی، علمی و تخصصی را با طیب خاطر می‌پذیریم اما چگونه اعلام می‌کنند که در بنا آجر سه سانتی به کار رفته یا…؟ شش ستون که سرجای خود قرار دارد، آجرها هم هرکدام قابلیت شستشو و پیاده کردن داشته در بنا به کار رفته باقی هم مرتب در گوشه‌ای چیده شده است.

او اظهار می‌کند که این پروژه ۵ تا ۶ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد. در حال حاضر از شهرداری منطقه ۱۱ تماس گرفتند و یک گزارش از شرایط قبلی و فعلی بنا و برآورد هزینه خواستند و اعلام کردند که شهرداری می‌خواهد بنا را بخرد و مرمت و تبدیل به موزه کند. این خبر مسرت بخشی است. شهرداری یک گام در این حوزه بردارد میراث فرهنگی هم ده گام بر می‌دارد. البته امیدوارم چه آقای افشانی شهردار باشند چه نباشند و شهردار جدیدی انتخاب شود برای این بنا تأمین اعتبار شود و با مرمت و احیا آن به حفظ هویت فرهنگی – معماری شهر تهران کمک شود.

عکس: داوود قهردار

 

عکس: داوود قهردار