چمدان: با اینکه در اخبار گفته شده بود نامه واگذاری این موزه به ریاست جمهوری به دست محمد خیاطیان امضا شده است با این حال، معاون توسعه مدیریت سازمان میراث فرهنگی در گفت‌وگو با اعتماد خبر از منتفی ‌بودن احتمالی این واگذاری داد. با اینکه همچنان تکلیف هدایای ریاست‌جمهوری که در آخرین روزهای ریاست احمدی‌نژاد از مجموعه سعدآباد خارج شدند معلوم نیست، ابهام و سردرگمی در نحوه مدیریت و نگهداری از این هدایا به چشم می‌خورد، هدایایی که در اصل به تمام مردم ایران تعلق دارند.

قضیه «فعلا» منتفی است

محمد خیاطیان معاون توسعه مدیریت سازمان میراث فرهنگی گفت: «این موضوع هنوز در مرحله کارشناسی است، اما برآیند گفت‌وگوها نشان می‌دهد که به احتمال زیاد قضیه واگذاری منتفی است.»

او با اشاره به اینکه حفظ آثار تاریخی و مخازن این موزه در اولویت کار قرار دارد، گفت: «می‌خواهیم سعدآباد اصالت خود را حفظ کند.»

محمدرضا کارگر، مدیر موزه‌ها و اموال منقول تاریخی نیز معتقد است قضیه واگذاری موزه هنرهای زیبا به نهاد ریاست‌جمهوری فعلا و به صورت موقت منتفی است.

با اینکه در حال حاضر تولیت دو کاخ در مجموعه سعدآباد یعنی کاخ فریده دیبا و کاخ ملکه‌ مادر به عهده نهاد ریاست‌جمهوری است و این نهاد برای پذیرایی میهمانان خود از کاخ ملکه‌ مادر (معروف به ساختمان جمهور) بهره‌برداری می‌کند، کارگر در پاسخ به اینکه چرا نهاد ریاست‌جمهوری از همین فضاها برای نمایش هدایای روسای جمهوری استفاده نمی‌کند به اعتماد گفت: «این ساختمان‌ها برای تشریفات ریاست‌جمهوری مورد استفاده قرار می‌گیرند و بنا به محدودیت فضایی امکان موزه‌شدن ندارند.»

کارگر با اشاره به اینکه هدایای ریاست‌جمهوری در زمره آثار تاریخی و فرهنگی ملی قرار می‌گیرد و کنترل، حفاظت و ثبت آنها باید به عهده سازمان میراث فرهنگی باشد، توضیح داد: «اگر طی توافقی سه‌جانبه میان مرکز اسناد ملی، نهاد ریاست‌جمهوری و میراث فرهنگی، حفاظت از این آثار به دست میراث سپرده شود، به شایسته‌ترین شکل ممکن از آنها حفاظت می‌کنیم.»

با این حال کارگر معتقد است همچنان در شهر تهران فرصت‌هایی مبنی بر ایجاد یک مرکز تشریفات برای ریاست‌جمهوری که مناسب با شان و جایگاه و منزلت جمهوری اسلامی باشد، وجود دارد.

او با اشاره به اینکه روزی اراضی عباس‌آباد یا اطراف دریاچه چیتگر چنین ظرفیتی داشتند، گفت: «مکانی که هم‌اکنون ظرفیت تبدیل‌‌شدن به مرکز تشریفات ریاست‌جمهوری را داشته باشد، محل فعلی زندان اوین است.»

به گفته او این محل با توجه به اینکه درست روی کوهپایه قرار دارد، هم از لحاظ دسترسی و هم امنیتی می‌تواند با معماری درخور مکان مناسبی برای تشریفات جمهوری باشد. با توجه به اینکه در حال حاضر گاهی مجموعه سعدآباد برای پذیرایی از میهمانان ریاست‌جمهوری بسته می‌شود، کارگر گفت: «یک مرکز فرهنگی نباید به خاطر خدمات تشریفاتی تعطیل شود.»

کار نهاد ریاست‌جمهوری موزه‌داری نیست

مهدی حجت استاد دانشگاه تهران و از پایه‌گذاران سازمان میراث فرهنگی نیز با اشاره به اینکه مجموعه فرهنگی سعدآباد علی‌القاعده باید محل معرفی خود و فعالیت‌های فرهنگی کشور باشد، گفت: «اهدای هدایای ریاست‌جمهوری به مجموعه سعدآباد در وضعیتی منطقی است که قسمت معقولی در سعدآباد در اختیار موزه اشیای رییس‌جمهور قرار بگیرد نه در اختیار ریاست‌جمهوری.»

او با تاکید بر این نکته که متولی اموال فرهنگی کشور میراث فرهنگی است، اظهار داشت: «این اشیا باید فهرست شوند و در اختیار سازمان میراث فرهنگی قرار بگیرند و سازمان میراث فرهنگی این آثار را در جایی به نمایش عموم بگذارد.»

حجت ضمن مخالفت با اختصاص دادن یک طبقه از موزه هنرهای زیبا به هدایای ریاست‌جمهوری تاکید کرد: «نهاد ریاست‌جمهوری موزه‌دار نیست و چون این اشیا به ریاست‌جمهوری تقدیم شده به این معنا نیست که ریاست‌جمهوری خود موزه‌داری کند.»

موزه هنرهای زیبا
خبر واگذاری طبقه سوم موزه هنرهای زیبا در مجموعه سعدآباد به نهاد ریاست‌جمهوری در حالی مطرح شد که این موزه در حال حاضر یکی از غنی‌ترین مجموعه‌های نقاشی کشور است و آثاری از دوره صفوی تا به امروز در این موزه نگهداری می‌شوند و در معرض عموم قرار دارند

کلاف سردرگم هدایای ریاست‌جمهوری

موزه‌ هنرهای زیبا از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ محل استقرار وزارت دربار بوده و از سال ۱۳۶۱ به عنوان موزه هنرهای زیبا، مورد بهره‌برداری و در سال ۱۳۶۴ به دست رهبر انقلاب که در آن زمان رییس‌جمهور وقت بودند، رسما افتتاح شد.

این موزه در جنوبی‌ترین نقطه مجموعه سعدآباد واقع شده و دارای سه طبقه با ۳۶۰۰ متر مربع، زیربناست و در حال حاضر بیش از هزار اثر ارزشمند نقاشی از هنرمندان ایرانی و خارجی در این موزه نگهداری می‌شوند.

بحث درمورد انتقال هدایای ریاست‌جمهوری به موزه هنرهای زیبا در صورتی اتفاق می‌افتد که رهبر انقلاب هدایای دوران ۸ ساله ریاست‌جمهوری خود را به علاوه تعدادی از هدایای دوران رهبری خود را به موزه آستان قدس رضوی هدیه کردند. اکبر هاشمی‌رفسنجانی نیز ترجیح داد در شهر زادگاه خود موزه‌ای برای هدایای دوران ریاست‌جمهوری‌اش بسازد. سید محمد خاتمی رییس‌جمهور بعدی در تاریخ سوم خرداد ۱۳۸۴ و در آخرین روزهای ریاست خود ساختمان موزه‌ای را در مجموعه سعدآباد افتتاح کرد که در این ساختمان تمام هدایای ریاست‌جمهوری یکجا تجمیع و نگهداری شود.

بر اساس آیین‌نامه تشکیل یادمان روسای جمهور در شورای اسناد ملی مورخ ۲۱ خردادماه سال ۸۴ موزه یادمان روسای جمهور تحت نظر سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران تاسیس شد. اما در روزهای پایانی دولت دهم در مرداد ماه سال ۹۳ برخی گزارش‌ها حکایت از انتقال دو هزار و ۵۳۰ قطعه از هدایای خارجی احمدی‌نژاد از مجموعه سعدآباد به محل دیگر داشت. هدایایی که هنوز هم سرنوشت آنها مشخص نیست و اهمیت تخصیص مرکزی مجزا را برای نگهداری و نمایش این هدایا پررنگ‌تر می‌کند. هدایایی که در اصل به تمام مردم ایران تعلق دارند و لازم است در فضایی مجزا به بازدید عموم گذاشته شوند.

به گزارش چمدان، کاخ موزه هنرهای زیبا که تابلوهای گرانبها و نفیس نقاشی را به نمایش گذارده بخشی از مجموعه مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد است. این موزه دارای سه طبقه با ۳۶۰۰ متر زیر بنا است و هر روزه بسیاری از هنر دوستان را به خود جلب می‌کند.

ساختمان این عمارت مربوط به زمان رضا شاه است که ساخت آن از سال ۱۳۱۹ شروع شد و با تبعید رضا خان در سال ۱۳۲۰ به صورت نیمه کاره رها شد. از آنجا که در بنای آن سنگ‌های مرمر سیاه رنگ (از معدن ولی آباد چالوس) به کار برده شده بود به کاخ اسود معروف بوده‌ است. از حدود سال‌های ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۳ تعمیراتی در این بنا انجام گرفت و در سال ۱۳۴۶ رسماً به عنوان وزارت دربار مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ طبقه همکف به عنوان اداره کل موزه‌های کشور مورد استفاده قرار گرفت و از همان زمان طبقه دوم و سوم، جهت تبدیل به موزه آماده می‌شد. این بنا در سال ۱۳۶۱ با نام موزهٔ هنرهای زیبا مورد بهره‌برداری قرار گرفت و در سال ۱۳۶۴ جهت بازدید عموم رسماً افتتاح شد.

این ساختمان دارای دو طبقه و هم کف می‌باشد که هر طبقه دارای یک سالن و گالری‌های متعدد است و در حال حاضر در هر سه طبقه تابلوهای بسیار زیبایی از شیوه‌ها و مکاتب گوناگون هنری ایران و جهان به نمایش درآمده‌است که بازماندهٔ هنر نقاشان ایرانی و خارجی است.