چمدان :  طی ۴ ماه گذشته ۴ اثر تاریخی ثبت ملی در ۴ نقطه کشور سوختند. آثار آتش گرفته طی این ماه‌ها جزو آثار ارزشمند تاریخی بودند با این وجود دلایل آتش سوزی آنها متفاوت است. برخی را افرادی برای مقاصد خاص به آتش کشیدند و برخی گرفتار آثار بی توجهی شدند. در کنار ضعف نظارتی بر استانداردها در اماکن تاریخی، آتش وسیله‌ای برای تخریب بناهای تاریخی شده و سودجویان آتش افروز با آن به جان بناهای تاریخی می‌افتند. در ادامه نگاهی به آتش سوزی‌های اخیر و دلایل آنها کردیم.

گیلان | فروردین ۹۷ | خانه دریابیگی | شماره ثبت ۳۰۶۸۹

یکی از خانه‌هایی تاریخی ثبت ملی که در فروردین ماه طعمه آتش عمدی شد. خانه دریابیگی در لنگرود به  شماره ثبت ۳۰۶۸۹ بود. مجموعه خانه تاریخی دریابیگی لنگرود در حاشیه غربی رودخانه این شهر در محله راه پشته واقع شده و ظاهراً در اویل دوره قاجاریه ساخته شده که مقر فرمانده نیروی دریایی بوده است. آتش‌سوزی این خانه روز ۱۹ فروردین ماه ۱۳۹۷ از حدود ساعت ۲۰:۳۰ آغاز شد که بعد از سه ساعت شعله‌های آتش توسط آتش‌نشانان مهار شد. به دلیل بافت چوبی این خانه تاریخی، زمینه بیشتر شدن آتش فراهم شد که حدود ۸۰ درصد این خانه در آتش سوخت.

این آتش سوزی پس از بررسی‌ها عمدی اعلام شد و مظنون این حادثه شناسایی، دستگیر و بعد از بررسی‌ مجرم شناخته شد. بعد از وقوع این آتش‌سوزی و برآورد میزان خسارت وارده بر سقف و تزیینات بنا، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی استان گیلان اعلام کرد بخشی از این بنای تاریخی دچار حرق شد و گفت: «به دنبال این حریق مرمت این بنای تاریخی در دستور کار قرار گرفت.»

اصفهان |  فروردین ۹۷ |  کاخ سرهنگ آباد زواره | شماره ثبت ۱۲۷۸

عملیات مرمت مجموعه تاریخی کاخ سرهنگ آباد زواره که به شماره ثبت ۱۲۷۸ در روستای سرهنگ آباد از توابع شهر زواره و شهرستان اردستان واقع شده است و آن را دوقلوی کاخ چهلستون اصفهان می‌دانند از نیمه اول سال ۱۳۹۶ با اعتباری بالغ بر پانصد میلیون تومان آغاز شد و تا اسفند همان سال ادامه داشت اما کمتر از یک ماه پس از مرمت این بنا دچار آتش سوزی عمدی شد.

صبح روز ۱۴ فرودین این بنا گرفتار حریق شد و بخش‌هایی از سازه چوبی آن از بین رفت. براساس کارشناسی‌ها حدود ۸۰ درصد سازه چوبی این بنا آسیب دیده است. کارشناس رسمی دادگستری معتقد است که ایجاد آتش سوزی به صورت عمدی و به قصد تخریب اثر تاریخی بوده است.

پس از این آتش سوزی اعلام شد که در این منطقه دوربین مدار بسته نصب و قرار است در صورت همکاری مالکان این بنا مرمت شود.

اهواز  | تیر ۹۷ | پل سیاه | شماره ثبت ۲۵۹۹

سال ۱۳۰۸ خورشیدی و همزمان با احداث راه‌آهن سراسری ایران، اولین پل شهر اهواز که بعدها به دلیل رنگ سیاه بدنه و پایه‌های آن به پل سیاه شهرت یافت، به طول ۱۰۵۰ متر و عرض ۶ متر، تقریباً درست در محل احداث پل تاریخی اهواز، بر روی رودخانه کارون ساخته شد. این پل به عنوان یک اثر تاریخی به شماره ۲۵۹۹ در فهرست آثار ملی ثبت است. ساعت روز ۱۴ تیرماه خار و خاشاک، نیزارها و تعدادی تنه درخت اطرف پل آتش گرفت و با توجه به گرمای هوا و خشک بودن بوته‌ها و نیزارها حریق خیلی سریع گسترش پیدا کرد و پل سیاه را نیز گرفتار آتش کرد.

این اثر ثبت ملی به دلیل کاربرد استراتژیکی که در اتصال خطوط راه آهن دارد روز بعد تعمیر شد.

مازندران |  تیر ۹۷ |  مسجد جامع ساری | شماره ثبت ۲۲۷۲

آتش سوزی مسجد جامع ساری یکی از گسترده‌ترین آتش سوزی‌ها در بناهای تاریخی است. این مجموعه تاریخی به شماره ۲۲۷۲ در فهرست‌ آثار ملی ثبت شده است. بنای کنونی مسجد جامع ساری حاصل بازسازی‌های مکرر در دوران قاجاریه و پهلوی است ولی در میزان قدمت و بنیان‌گذار آن اختلافاتی وجود دارد. اکثراً این بنا را به دوران عباسیان منتسب می‌دانند و ساخت آن را به دوره پس از سقوط اسپهبد خورشید می‌رسانند. پنجشنبه ۲۱ تیرماه حوالی ساعت ۱۹ در اثر اتصالی سیم‌های برق دچار حریق شد و این آتش سوزی تا حوالی ساعت ۲۳ ادامه یافت. براساس روایت‌های مختلف این بنا آسیب‌های عمده‌ای در این آتش سوزی دیده است با این حال معاون میراث فرهنگی کشور اعلام کرده که ۷۰ درصد بخشی تاریخی آن سالم مانده است. این اظهار نظر در حالی است که مقامات محلی شب حادثه از درگیر بودن ۱۰۰ درصد بنای مسجد در آتش سوزی و آسیب ۱۰۰ درصدی به آن خبر دادند.

یک روز پس از این حادثه ستاد بازسازی این مسجد تشکیل شد و قرار است کار بازسازی و مرمت آن بزودی آغاز شود.