چمدان: میراث جهانی یونسکو نام عهدنامه‌ای بین‌المللی است که در تاریخ ۱۶ نوامبر ۱۹۷۲ میلادی به تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسید. موضوع این عهدنامه حفظ آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی بشر است که اهمیت جهانی دارد و متعلق به تمام انسان‌های زمین، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص است.

بر پایه این کنوانسیون، کشورهای عضو یونسکو می‌توانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را نامزد ثبت به‌ عنوان میراث جهانی کنند. حفاظت از این آثار پس از ثبت ضمن باقی‌ماندن در حیطه حاکمیت کشور مربوط، به عهده تمام کشورهای عضو خواهد بود.

  همه آثار ثبت جهانی دنیا در یک نگاه | با ۱۰۹۲ اثر ثبت جهانی و کشورهایش آشنا شوید ؛ ثبت جهانی‌های ایران را هم ببینید

مکان‌های میراث جهانی ثبت‌شده در یونسکو، مکان‌هایی مانند جنگل، کوه، آبگیر، صحرا، بقعه، ساختمان، مجموعه و یا شهر است. کشور ایران سه سال پس از تصویب کنفرانس عمومی یونسکو در ۲۶ فوریه ۱۹۷۵ به کنوانسیون میراث جهانی یونسکو پیوست.

در بخش میراث فرهنگی ملموس و ناملموس بر گسترش اجرای مفاد کنوانسیون‌های حفظ میراث فرهنگی ملموس و ناملموس، اجرای برنامه‌های بین‌المللی حفاظت و مرمت آثار فرهنگی و اقدام‌های بازدارنده به منظور جلوگیری از تخریب آثار تاریخی در شرایط بحرانی و دوران منازعات داخلی و منطقه‌ای تأکید شده است.

یکی از نکات مهمی که به آن اشاره شد این است که حفاظت از آثار میراث فرهنگی و طبیعی به عهده تمام کشورهای عضو خواهد بود. مدیرکل یونسکو این زمینه تاکید کرده است: تخریب عمدی میراث یک جرم جنگی است. این کار دیگر به یک تاکتیک جنگی برای نابودی فرهنگی مناطق تبدیل شده است. به همین دلیل حفاظت از میراث فرهنگی بیش از یک اقدامی فرهنگی است. این یک اقدام امنیتی جدایی ناپذیر از زندگی انسان است.

با این وجود از این قانون تاکنون به درستی اجرا نشده است و آثار و مناطق ثبت شده در فهرست یونسکو در خطر نابودی به علت جنگ هستند.

آثار جهانی ایران را می‌توانید در جدول زیر ببینید:

آثار تاریخی ثبت شده ایران در فهرست میراث مادی (ملموس) یونسکو

ردیف

اثر

شهر

تاریخ ثبت

۱

چغازنبیل

شوش

۱۹۷۹

۲

میدان امام

اصفهان

۱۹۷۹

۳

تخت جمشید

فارس

۱۹۷۹

۴

تخت سلیمان

تکاب

۲۰۰۳

۵

بم و چشم انداز تاریخی آن

کرمان

۲۰۰۷ / ۲۰۰۴

۶

پاسارگاد

فارس

۲۰۰۴

۷

سلطانیه

زنجان

۲۰۰۵

۸

بیستون

کرمانشاه

۲۰۰۶

۹

مجموعه قره کلیسا

آذربایجان غربی

۲۰۰۸

۱۰

سازه‌های تاریخی ـ آبی شوشتر

خوزستان

۲۰۰۹

۱۱

بازار تبریز

آذربایجان شرقی

۲۰۱۰

۱۲

بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی

اردبیل

۲۰۱۱

۱۳

۹ باغ ایرانی: دولت‌آباد یزد | پهلوان‌پور یزد | پاسارگاد شیراز | ارم شیراز | چهلستون اصفهان | فین کاشان | شاهزاده ماهان | اکبریه بیرجند | عباس‌آباد بهشهر

۲۰۱۱

۱۴

گنبد قابوس

گلستان

۲۰۱۲

۱۵

مسجد جامع اصفهان

اصفهان

۲۰۱۲

۱۶

کاخ گلستان

تهران

۲۰۱۳

۱۷

شهر سوخته

سیستان و بلوچستان

۲۰۱۴

۱۸

چشم‌انداز فرهنگی میمند

کرمان

۲۰۱۵

۱۹

محوطه باستانی شوش

خوزستان

۲۰۱۵

۲۰

۱۱ قنات‌ ایرانی: قصبه گناباد | قنات بلده فردوس | قنات‌های حسن‌آباد مهریز و زارچ یزد | قنات ابراهیم‌آباد اراک | قنات مزدآباد میمه | قنات وزوان در بخش میمه اصفهان | قنات دو طبقه اردستان |  قنات جوپار |  قنات اکبرآباد | قنات قاسم‌آباد بروات

۲۰۱۶

۲۱

شهر تاریخی یزد

یزد

۲۰۱۷

۲۲

منظر باستانی ساسانی

فارس

۲۰۱۸

آثارثبت‌شده ایران در فهرست میراث طبیعی یونسکو

۲۳

دشت لوت

۲۰۱۶

۲۴

جنگل‌های هیرکانی

۲۰۱۹

  جنگل‌های هیرکانیان به نام ایران ثبت جهانی شد | دلیل اظهار تاسف کشور آذربایجان چه بود؟
آثار ثبت جهانی ایران - نقشه آثار ثبت جهانی ایران
نقشه نقاطی از ایران که دارای میراث جهانی هستند | نقشه مربوط به قبل از جهانی شدن هیرکانی است

آثار ثبت‌ شده ایران در فهرست میراث معنوی (ناملموس) یونسکو نیز به شرج زیر است:
* هنر ساختن و نواختن کمانچه (۲۰۱۷)
* چوگان، بازی سوار بر اسب همراه با روایت‌گری و موسیقی (۲۰۱۷)
* نان لواش (۲۰۱۶)
* نوروز (۲۰۱۶)
* پرونده نوروز (۲۰۰۹)
* ردیف‌های موسیقی ایرانی (۲۰۰۹)
* هنر نمایشی- آئینی تعزیه (۲۰۱۰)
* مهارت فرش‌‌بافی فارس (۲۰۱۰)
* موسیقی بخشی‌‌های خراسان (۲۰۱۰)
* آئین پهلوانی و زورخانه‌ای (۲۰۱۰)
* مهارت فرش‌بافی کاشان (۲۰۱۰)
* آیین نقالی (قصه‌‌گویی اجرایی ایرانی) (۲۰۱۱)
*دانش سنتی لنج‌‌سازی و دریانوردی در خلیج فارس (۲۰۱۱)
* مراسم قالی‌شویان در مشهد اردهال کاشان (۲۰۱۲)