چمدان : شاید بتوان قدیمی‌ترین سالن تئاتر ایران را تکیه دولت دانست که هرچند تاریخ دقیق ساخت آن مشخص نیست اما بر اساس اسناد موجود به‌نظر می‌رسدکه بیش‌از ۱۰۰ سال پیش بنا شده است. بنایی باشکوه که نمایش‌های آیینی تعزیه در آن برگزار می‌شد. اما این تماشاخانه در سال ۱۳۲۵ تخریب و به‌جای آن ساختمان بانک ملی شعبه بازار ساخته شد. تماشاخانه‌ دارالفنون، تئاتر گراند‌هتل و تئاتر نصر هم سالن‌های قدیمی تهران بودند که همگی ویران یا متروکه شده‌اند. این‌درحالی‌است که بسیاری از تماشاخانه‌های اروپا از قرن شانزدهم تاکنون همچنان فعالیت می‌کنند و علاوه‌بر نمایش‌هایی که در آن‌ها برگزار می‌شود، ساختمان‌های این سالن‌ها به‌عنوان بناهای تاریخی یکی از جاذبه‌های گردشگری فرهنگی جهان به‌شمار می‌روند.

یکی از نهادهایی که در ارج‌نهادن ساختمان‌های تئاترهای قدیمی قاره سبز فعالیت می‌کند، انجمن تئاترهای تاریخی اروپا (پرسپکتیو) است با هدف حفاظت از میراث فرهنگی تئاترهای تاریخی در سال ۲۰۰۳ تاسیس شد و با همکاری برنامه فرهنگی اتحادیه اروپا پروژه «مسیر تئاترهای تاریخی اروپا» را اجرا کرد.

این پروژه با تمرکز روی تماشاخانه‌هایی که بین سده‌های ۱۶ تا ۱۹ در شهرهای مختلف اروپا بنا شده‌اند و بسیاری از آن‌ها در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌اند قصد دارد هویتی فرهنگی بین شهرها و هنر تئاتر برقرار کند.

«مسیر تئاترهای تاریخی اروپا» ابتدا به پنج مسیر تقسیم‌بندی می‌شد که عبارت‌ بودند از: مسیر آلمان، مسیر شمالگان، مسیر آبراه، مسیر ایتالیا و مسیر امپراتوری. هریک از این مسیرها بین ۹ تا ۱۲ شهر کوچک و بزرگ را ازطریق تماشاخانه‌هایشان به‌هم پیوند می‌دهد. در سال ۲۰۱۴ دو مسیر دیگر با نام‌های مسیر فرانسه و مسیر آدریاتیک، سال ۲۰۱۵ مسیرهای بالتیک و ایبری و سال ۲۰۱۶ مسیرهای آلپ و دریای سیاه به این پروژه اضافه شد.

  تئاتر نصر از «اپرای شهریاران ایران» تا ماجرای ترور «دهقان»
تئاتر سوئد │ تئاتر سوئدی‌زبان شهر هلسینکی در فنلاند یکی از تئاترهایی است که در پروژه «مسیر تئاترهای تاریخی اروپا» جزو مسیر شمالگان قرار دارد. ساختمان این تماشاخانه که اولین تئاتر هلسینکی به‌شمار می‌رود در سال ۱۸۲۷ تکمیل شد

 

تئاتر سوئد │ نمای داخلی سالن تئاتر سوئدی‌زبان هلسینکی در فنلاند. تئاتری که از قرن نوزدهم فعال است و در مسیر شمالگان قرار دارد

 

تئاتر دروتنینگهُلم│ این سالن که در سال ۱۷۶۶ در استکهلم سوئد تاسیس شده یکی از معدود تئاتر باقی‌مانده از قرن هجدهم میلادی است که همچنان با همان تشکیلات فنی صحنه قدیمی فعالیت می‌کند. این سالن هم در پروژه «مسیر تئاترهای تاریخی اروپا» جزو مسیر شمالگان قرار دارد

 

تئاتر دروتنینگهُلم│ نمای داخلی تئاتر دروتنینگهُلم در استکهلم سوئد. تئاتری که از قرن هجدهم فعال است و مسیر شمالگان قرار دارد

 

تالار اپرای سلطنتی│ این تالار اپرا در کاونت‌گاردن در مرکز لندن قرار دارد که ساختمان اصلی آن در ۱۷۳۲ ساخته شده است. ساختمان فعلی این سالن، سومین تئاتر پس‌از آتش‌سوزی‌های فاجعه‌باری است که در سال‌های ۱۸۰۸ و ۱۸۵۶ رخ داد. این تئاتر در پروژه «مسیر تئاترهای تاریخی اروپا» جزو مسیر آبراه قرار دارد

 

تالار اپرای سلطنتی│ نمای داخلی تالار اپرای سلطنتی که در پروژه «مسیر تئاترهای تاریخی اروپا» جزو مسیر آبراه قرار دارد

 

تئاتر سلطنتی دروری لین│ از تماشاخانه‌های وست‌اِند و از ساختمان‌های درجه یک در کاونت‌گاردن لندن است. آنچه امروزه به‌عنوان تئاتر سلطنتی دروری لین شناخته می‌شود درواقع از چهار تئاتر تشکیل شده که در زمان‌های مختلف ساخته شده‌اند. قدیمی‌ترین این سالن‌ها در سال ۱۶۶۳ ساخته شده و به‌عنوان قدیمی‌ترین سالن تئاتری که همچنان در لندن قابل استفاده است شناخته می‌شود

 

تئاتر سلطنتی دروری لین│نمای داخلی تئاتر سلطنتی دروری لین. قدیمی‌ترین بخش این تماشاخانه در قرن هفدهم میلادی ساخته شده است. این تئاتر در پروژه «مسیر تئاترهای تاریخی اروپا» جزو مسیر آبراه قرار دارد

 

تئاتر اُلیمپیکو│ این تئاتر که در شهر ویچنزا در شمال ایتالیا قرار دارد بین سال‌های ۱۵۸۰ تا ۱۵۸۵ ساخته شده است. این تئاتر کنار تئاتر باستان در سابیونِتا و تئاتر فارنِزه در پارما یکی از سه تئاتر باقی‌مانده ایتالیا از عصر نوزایی است که تاکنون فعال است

 

تئاتر اُلیمپیکو│ نمای دیگر از تئاتر اُلیمپیکو. این تماشاخانه که قرن شانزدهم ساخته شده در پروژه «مسیر تئاترهای تاریخی اروپا» جزو مسیر ایتالیا قرار دارد

 

تئاتر فارنِزه│ این تئاتر که در شهر پارما در ایتالیا قرار دارد، سال ۱۶۱۸ به سبک باروک ساخته شد. این تئاتر در سال ۱۹۴۴ درطول جنگ جهانی دوم در اثر حملات هوایی متفقین تقریبا ویران شد و در سال ۱۹۶۲ بازسازی و دوباره گشایش یافت. این تماشاخانه قرن هفدهمی در پروژه «مسیر تئاترهای تاریخی اروپا» جزو مسیر ایتالیا قرار دارد

 

تئاتر وین│ تئاتر تاریخی شهر وین در سال ۱۸۰۱ ساخته شد و از آن‌زمان تاکنون میزبان بسیاری از آثار نمایشی، اپراها و ارکسترهای سمفونی‌ بسیاری بوده است

 

تئاتر وین│ نمای داخلی تئاتر وین. این تئاتر که ابتدای قرن نوزدهم میلادی در پایتخت اتریش ساخته شده است در پروژه «مسیر تئاترهای تاریخی اروپا» جزو مسیر امپراتوری قرار دارد

 

  ماجراهای «لاله‌زار» ؛ از زد و خورد شعبان بی‌مخ تا دزدیدن مس‌های تئاتر نصر | پاساژی که روی جنازه قاجاری‌ها ساخته شد!