چمدان :  این نام‌گذاری در میان جنجال‌های استعفای نجفی، شهردار تهران گم شد. اما هم‌اکنون که طلسم ۴۰ ساله نام‌گذاری مکانی به‌نام دکتر مصدق شکسته شده است، شاید فرصت مناسبی برای عمل به وصیت او برای دفن پیکرش در کنار شهدای سی‌تیر در آرامستان ابن‌بابویه و بازسازی یادمانی که بیش از ۳۹ سال در کنار شهدای سی تیر بر زمین مانده است، باشد.

در دو سال اخیر، مسئولان ابتدا فرافکنی و سپس یکی پس از دیگری با این درخواست موافقت کرده‌اند.پس از شکستن طلسم نام‌گذاری مکانی به ‌نام دکتر مصدق، نوبت به بازسازی یادمان این آزادمرد ایرانی رسیده است

نجمه جمشیدی در قانون نوشت:«باربد گلشیری» مجسمه‌ساز، بارها از مسئولان درخواست کرده است تا اجازه بازسازی یادمان دکتر مصدق را با هزینه شخصی خود بدهند.در ۲۰ فروردین ۹۷ در بحبوحه درگیری بر سر استعفای شهردار تهران، غریبانه و در سکوت، تابلوی دکتر مصدق نصب و بالاخره نام مصدق به نقشه ایران اضافه شد

یادمان مصدق در کنار مزار شهدای سی‌تیر در ابن‌بابویه نصب شد اما پس از گذشت کمتر از یک هفته، این یادمان شکسته شد وبه مدت ۳۹ سال، سر وسامانی به آن داده نشده است.

بیستم فرودین‌ ۹۷ درحالی‌که مسئولان سرگرم ماجرای استعفای شهردار در بهشت بودند، تابلویی به‌نام دکترمحمد مصدق در بلوار میرداماد نصب و پس از ۴۰ سال نام این بزرگمرد ایرانی به نقشه تهران افزوده شد. این نام‌گذاری در میان جنجال‌های استعفای نجفی، شهردار تهران گم شد. اما هم‌اکنون که طلسم ۴۰ ساله نام‌گذاری مکانی به‌نام دکتر مصدق شکسته شده است، شاید فرصت مناسبی برای عمل به وصیت او برای دفن پیکرش در کنار شهدای سی‌تیر در آرامستان ابن‌بابویه و بازسازی یادمانی که بیش از ۳۹ سال در کنار شهدای سی تیر بر زمین مانده است، باشد. یادمانی که در این سال‌ها پرونده بازسازی آن از سوی مسئولان با مخالفت مواجه شده است. اما به‌نظر می‌آید باز شدن فضای سیاسی کشور، تاثیر مثبتی بر این پرونده داشته و در اسفندسال گذشته مسئولان امر با بازسازی این یادمان موافقت کردند. حال پس از گذراندن مراحل دشوار برای اخذ مجوز، این‌بار به خوان هفتم، فرمانداری شهرستان ری رسیده‌ایم، فرمانداری که میلیون‌ها دوستدار دکتر مصدق منتظر شنیدن خبر خوشی از آنجا هستند. شاید ۲۸ مرداد ۹۷ رنگ و بوی دیگری برای آزادی‌خواهان و استعمارستیزان ایران داشته باشد.

محمد مصدق، نخستین دولتمرد در خاورمیانه بود که نفت و شیلات را ملی و دست استعمار را از این نعمت خدادادی کشورش کوتاه کرد. او تاوان ملی کردن نفت را با کودتاداد. در روز ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ دولت مصدق در طرحی آمریکایی، انگلیسی با کمک عمال وابسته به آن‌ها سقوط کرد و برای همیشه به‌عنوان یک روز سیاه در تاریخ ایران زمین ثبت شد.

دکتر مصدق پس از کودتا در دادگاهی فرمایشی به سه سال حبس انفرادی محکوم شد که پس از گذراندن سه سال تا پایان عمر خود به احمدآباد تبعید شد. محمد مصدق سرانجام در ۱۴اسفند ۱۳۴۵ بر اثر بیماری سرطان در ۸۷ سالگی چشم از جهان فروبست.

در وصیتنامه دکتر محمد مصدق آمده است:«وصیت می‌کنم که فقط فرزندان و خویشان نزدیکم جنازه من را تشییع کنند و مرا در محلی که شهدای ۳۰ تیر مدفونند، دفن کنید».اما به‌دلیل خصومت محمدرضا شاه با دکتر مصدق به این وصیت او عمل نمی‌شود و پیکر مصدق به امانت در باغ احمدآباد به‌خاک سپرده می‌شود تا شاید روزی زمان عمل به وصیت او فرا برسد.

غربت مصدق در ایران

مصدق، الگوی آزادی‌خواهی ایران در سرزمین خود بسیار غریب است. دوستداران دکتر مصدق نزدیک به ۴۰ سال چشم‌انتظار نام‌گذاری خیابانی به‌نام او در ایران بودند اما پس از گذشت نزدیک به چهار دهه، این اتفاق خجسته در آخرین روزهای اسفند سال ۹۶ رخ داد و با رای ١٩ نفر از اعضای شورای شهر دوره پنجم تهران، خیابان «نفت» در منطقه سه تهران به‌صورت رسمی به «محمد مصدق» تغییر یافت.

یادمان مصدق همچنان بر زمین است

در ۲۰ فروردین ۹۷ نیز در بحبوحه درگیری بر سر استعفای شهردار تهران، غریبانه و در سکوت، تابلوی دکتر مصدق نصب و بالاخره نام مصدق به نقشه ایران اضافه شد. اما سنگ یادبود محمد مصدق همچنان بر خاک «ابن بابویه» افتاده است.

تنها یادمان مصدق در ۲۹ تیر سال ۵۸ توسط حزب ملت ایران در کنار مزار شهدای سی‌تیر در ابن‌بابویه نصب شد اما پس از گذشت کمتر از یک هفته ، این یادمان شکسته شد و به‌مدت۳۹ سال، سر وسامانی به آن داده نشده است.

«باربد گلشیری»، مجسمه‌ساز، بارها از مسئولان میراث فرهنگی، اوقاف و امورخیریه، شهرداری و شورای شهر درخواست کرده است تا اجازه بازسازی یادمان دکتر مصدق را با هزینه شخصی خود بدهند.

مسئولانی که بالاخره موافقت کردند

در دو سال اخیر، مسئولان ابتدا فرافکنی و سپس یکی پس از دیگر با این درخواست موافقت کرده‌اند. هم‌اکنون پس شکستن طلسم نام‌گذاری مکانی به ‌نام دکتر مصدق، نوبت به بازسازی یادمان این آزادمرد ایرانی رسیده است.

مجید مهدوی، سرپرست پیشین اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران، در واپسین روزهای کاری خود در این اداره با بازسازی یادمان دکتر مصدق در آرامستان ابن‌بابویه موافقت کرده و در همین راستا نامه‌ای به اداره میراث فرهنگی شهرستان ری ارسال کرده‌‌است.

سازمان اوقاف و امور خیریه نیز پس از پیگیری‌های مکرر رسانه‌ها و باربد گلشیری از موافقت با بازسازی یادمان دکتر مصدق در آرامستان ابن بابویه خبر داده است.

موانع را به‌ صورت قانونی حل می‌کنیم

اما الهام فخاری، عضو شورای شهر تهران در رابطه با درخواست بازسازی و مرمت یادمان مصدق به «قانون» گفت: «به اعتقاد من باید با تعاملی خوب و سازنده، تجربه‌ها و تعابیر منفی را در این‌ حوزه‌ها کاهش دهیم. این پیشنهاد در کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا مطرح شده است. شورا این موضوع را بررسی کرده و تلاش ما بر این است که موانعی را به‌ صورت قانونی حل و فصل کنیم. همچنین فرآیند اداری آن را تسهیل کرده تا بتوانیم پس از تصویب آن را اجرا کنیم. طرح احیا،بازسازی و بهسازی آرامستان‌های تاریخی در حال حاضر در دستور کار کمیسیون قرار دارد؛ چرا که اجرای این طرح می‌تواند بسیاری مسائل را حل کند. محور آرامستان‌های تاریخی می‌تواند موضوع‌های چالش برانگیز را به صورت کلی حل کرده و این‌گونه مسائل مرتفع شود».

فخاری در ادامه نیز گفت:«این طرح در قالب تفاهمنامه‌ای با نهادها از جمله سازمان اوقاف و امور خیریه می‌تواند انجام ‌شود که به این ترتیب می‌توانیم تسهیلاتی را فراهم کنیم که آرامستان‌های تاریخی به عنوان محور فرهنگی فعال شوند». فخاری در پاسخ به این پرسش که نظر کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر در ارتباط با ساخت یادمانی برای دکتر مصدق در ابن‌بابویه چیست، گفت:«کمیسیون جوانب پیشنهاد را بررسی می‌کند و مخالفت خاصی نبوده‌ است».

یادمانی که هزینه‌ مالی برای مسئولان ندارد

باربد گلشیری، عکاس و مجسمه‌ساز بار دیگر در نامه‌ای از مسئولان درخواست بازسازی یادمان دکتر مصدق را کرده است. در بخشی از این نامه آمده است:« حال من دوباره درخواستی را که بارها پیش از این بر آن تاکید کرده بودم، تکرار می‌کنم و بار دیگر به پیوست درخواست‌های پیشین که مطبوعات منعکس کرده‌اند، برای‌تان می‌‌فرستم تا اجازه بدهید یادمان مصدق در ابن بابویه بازسازی شود. پیش از این نیز خبرنگار روزنامه‌ قانون یک‌ بار درخواست من را برای آقای حسن خلیل‌آبادی، عضو محترم شورای شهر، مطرح کردند و ایشان پاسخ داده بودند که بهتر است یادمان در مکان دیگری نصب شود زیرا گورستان ابن‌بابویه متروک شده است اما مساله این است که این یادمان و آن گورستان، تاریخی‌‌اند و تاریخ آن یادمان را نیز به مکانش بازبسته‌اند و اگر ایشان چنان‌ که گفته‌اند مایلند آن را در چهارراه ولیعصر، پارک ساعی یا پارک دانشجو یا هر جای دیگری نصب کنند، پیشنهاد می‌کنم یادمان دیگری بسازند. اگر مایل باشند در ساخت یادمان جدید ‌نیز مشتاقانه همکاری خواهم کرد اما بگذارید بیش از این تاریخ شهرهای‌مان را از بین نبریم. وقایع تاریخی سی‌ام تیر ۱۳۳۱ و آن مزار، کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، حصر مصدق و وصیتی که ۵۱‌ سال است بر زمین، نه بر زمین که درون زمین مانده است، وقایعی درهم‌تافته‌اند. تدفین مجدد در تخصص من نیست و هر چند حق است، به‌ شخصه‌ جز این نخواسته‌ام که برگه‌ای به من بدهید که به‌ هنگام مرمت یادمان دکتر‌ مصدق در گورستان ابن بابویه، کسی مانع مرمت یادمان این انسان بزرگ تاریخ ایران نشود. فراهم کردن هزینه و نیروی انسانی مرمت این یادمان بر دوش من خواهد بود».

همتی برای یادمان

گلشیری در این نامه که مخاطبانش، شهرداری منطقه۲۰ تهران، شورای شهر، میراث فرهنگی و سازمان اوقاف بوده‌اند، تاکید کرده است که اجازه بدهند یادمان دوباره نصب شود. درخواستی که با واکنش اعضای شورای شهر مواجه شد. تعدادی از اعضای شورای شهر به این درخواست واکنش‌های مثبتی نشان دادند و بار دیگر مدعی شدند که تمایل به بازسازی یادمان از سوی آنان وجود دارد اما از سویی دیگر ابن بابویه در حالی توسط میراث فرهنگی ثبت ملی شده که اداره و نگهداری آن بر عهده سازمان اوقاف است و چندین سازمان بایدبرای به نتیجه رسیدن این پروژه همکاری کنند.

در این میان برخی اعضای شورای شهر نیز پس از نامه سرگشاده باربد گلشیری، تماس‌هایی با وی گرفته‌اند که امیدواری به مرمت و بازسازی یادمان مصدق را افزایش داده است.

چشم امید به ری داریم

باوجود موافقت‌های اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران، اداره اوقاف و امور خیریه تهران و اعضای شورای شهر تهران، تاکنون مجوزی برای بازسازی یادمان دکتر مصدق در ابن‌بابویه صادر نشده است، پس از این جنجال‌ها و فراز و نشیب‌ها این‌بار نوبت به فرمانداری شهرستان ری رسیده است. نهادی که چشم میلیون‌ها نفر از دوستداران دکتر مصدق برای شکستن طلسم بازسازی یادمان به آنجاست.

ابن‌بابویه آرامستانی که بخش بزرگی از مشاهیر ایران را در دل خود دارد، هنوز درگیر بی توجهی نهادهای متولی خود است. آرامستانی که وقتی وارد آن شوید، غیر از تابلوی راهنما برای رسیدن به مزار جهان پهلوان تختی ، هیچ تابلوی راهنمای دیگری ندارد و شاید بازسازی و مرمت سنگ یادبود محمد مصدق ، بتواند برای بسیاری ایرانیان و البته به مسئولان امر این موضوع را یادآوری کند که ابن بابویه در جنوب شرقی تهران، تنها تکه زمینی نیست که تبدیل به آرامستان شده بلکه بخش بزرگی از تاریخ پرفراز و نشیب این سرزمین را در خود جای داده است که می‌تواند حتی از جاذبه های گردشگری شهر تهران نیز باشد.

  یادمان مصدق در انتظار امضای آخر