چمدان: علی‌اصغر مونسان معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شنبه ۱۲ آبان در جمع خبرنگاران گفت: کاروانسرای گدوک پس از مرمت، محل مهمی در حوزه گردشگری خواهد بود.

معاون رئیس جمهوری در ادامه گفت‌وگو با بیان اینکه فیروزکوه ظرفیت تبدیل به قطب گردشگری را به ویژه در حوزه طبیعت‌گردی در مجاورت کلانشهر تهران دارد به منطقه گردشگری تنگه واشی اشاره و خاطرنشان کرد: با توجه به حضور جمعیت بالای گردشگران در این محل تاکنون در زیرساخت های منطقه سرمایه گذاری های لازم انجام نشده بود.

او افزود: طرح های یک سرمایه گذار مورد بررسی قرار گرفت و امید است با اجرای هرچه سریع‌تر این پروژه منطقه تنگه واشی به یکی از قطب‌های مهم گردشگری تبدیل شود.

معاون رئیس جمهوری گفت: در مسائل بوم‌گردی باید روستاییان همراه باشند تا ظرفیتی برای کسب و کار آنها نیز ایجاد شود چراکه اگر مشارکت‌های محلی وجود نداشته باشد هیچ امری به سرانجام نخواهد رسید.

مونسان در خصوص پروژه گردشگری دهکده «سیب» واقع در منطقه امین‌آباد فیروزکوه که اجرای آن متوقف شده است نیز تاکید کرد: نهادهای نظارتی درمورد این پروژه دغدغه دارد و با توجه به اینکه سرمایه‌گذار دارد، پیگیر هستیم تا با رعایت تمام موارد بتوانیم موانع موجود را مرتفع سازیم.

به گزارش چمدان، کاروانسرای گدوک در منطقه گدوک جاده فیروزکوه قرار دارد. این بنا با شماره ثبت ۲۷۹۵ در تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۷۹ در آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است.

این بنا در ۲۵ کیلومتری جنوب ورسک، در گردنه کوهی معروف به گدوک یا همان گدیک ترکی که به معنی گردنه‌ است، واقع شده و مربوط به دوران حکومت شاه عباس صفوی است و به همین مناسبت به کاروانسرای شاه عباس نیز معروف است. مال بند آن در ساختمان قرار داشته که ۳۰ متر طول دارد. بعد از ورودی اصلی صفحه هائی در طرف ساخته شده و اتاق‌های متعددی در ضلع شمالی و جنوبی برای استراحت مسافران در نظر گرفته بودند. روبروی در ورودیی اصلی نیز سه اتاق منفرد وجود دارد که احتمالاً شاه‌نشین بوده‌ است. ضلع شرقی بنا نیز ۵۰ متر طول دارد. این بنا نیز از کاروانسراهای مهم عصر صفویه است.

این کاروانسرا که در سوادکوه بلااستفاده بود و در سال ۱۳۳۸ توسط اداره راه و ترابری استان مازندران از مالک آن خریداری و تبدیل به پارکینگ ماشین آلات مکانیزه و برف روب راهداری گدوک شده و در مجاورت پلیس راه گدوک سوادکوه قرار دارد.

کاروانسرای گدوک؛ در دوران صفوی و در سال ۱۰۰۰ ه خ یعنی ۳۹۲ سال پیش به دستور شاه عباس در گردنه‌ای که نادرشاه ترور شد و فرزندش کور، بنا شد، کاروانسرای گدوک محل استقرار و شکست نیروهای محمدعلی شاه قاجار پس از خلع سلطنت توسط مشروطه خواهان، کاروانسرای گدوک یا همان پناهگاه رضاخانی که فضولات حیوانی در اصطبلش باعث زنده ماندن بنیانگذار دودمان پهلوی شد، رضا پهلوی در چهلمین روز زندگی، پدرش را از دست می دهد، مادر رضا پهلوی (نوش‌آفرین) از آلاشت به تهران مهاجرت می‌کند، در این سفر رضای نوزاد، به شدت بیمار شده و با رسیدن به گردنه و کاروانسرای گدوک، یخ می زند و مادر وی را مرده می پندارند. بنابراین به علت سرمای زیاد و عدم امکان کندن زمین، برای دفن در زمان مناسب، او را در اصطبل حیوانات کاروانسرای گدوک قرار می دهند و رضا پهلوی با گرمای فضولات حیوانی احیاء و به زندگی بر می‌گردد.

این کاروانسرا در ابتدای ساخت برای کاروان‌ها و  مرکب‌هایشان به عنوان مکان استراحت بوده و از اواخر دوران‌ قاجاریه بلااستفاده شده و در سال ۱۳۳۸ تبدیل به پارکینگ راهدارخانه گدوک سوادکوه شد.

کاروانسرای گدوک با توجه به موقعیت جغرافیایی و سرمای شدید از نوع کاروانسراهایی با معماری کوهستانی است، کاروانسراهایی که کاملاً پوشیده هستند. کاروانسراهای پوشیده کوهستانی از  اتاق‌های گنبد دار مرکزی یا یک ردیف گنبد دار و تعدادی اصطبل که درهمان ردیف قرار دارند تشکیل شده‌اند.

بر سر مالکیت این کاروانسرا در بین دو شهرستان سوادکوه و فیروزکوه مناقشه‌ای وجود دارد. این کاروانسرا با تلاش سازمان میراث فرهنگی استان تهران در تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۷۹ و با وضعیت، نیاز به مرمت فوری، درآثار ملی ایران ثبت شد. این کاروانسرا هم‌اکنون در مالکیت راهداری استان مازندران است و از ۱۳۳۸ تاکنون از آن به عنوان پارکینگ ماشین آلات سنگین و محل دپوی ضایعات استفاده می‌گردد و بخشی از آن برای عبور و مرور ماشین‌آلات راهداری تخریب شده‌است. به علت مناقشهٔ مالکیت موجود این بنا به حال خود رها شده‌ است.