چمدان :  ۱۳ خرداد شب هنگام خبر رسید که پیشکسوت برجسته باستان شناسی و موزه داری ایران، دکتر محمد یوسف کیانی دار فانی را وداع گفته و قرار است پیکرش پس از آمدن پسرانش از خارج از کشور در شهمیرزاد سمنان به خاک سپرده شود. اما پیش از آن پیکر او امروز مقابل موزه ملی با حضور میراثیان تشییع شد تا آنها با یکی از کسانی که میراث فرهنگی کشور مدیون و مرهون خدمات بی چشمداشت او در طول همه سالهای حیاتش بوده است ، وداع کنند.

این مراسم  با حضور سید محمد بهشتی رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، مهدی حجت رییس ایکوموس ایران، روح الله شیرازی رییس پژوهشکده باستان‌شناسی، محمد حسن طالبیان معاون میراث فرهنگی، جبرییل نوکنده مدیر موزه ملی، حمیده چوبک رییس پیشین پژوهشکده باستان شناسی، جلیل گلشن و با حضور پسران و اعضای خانواده آن مرحوم، جمعی از باستان‌شناسان و پیشکسوتان حوزه میراث فرهنگی همچون محمد رحیم صراف، میرعابدین کابلی، ناصر نوروز زاده چگینی،احمد کبیری، محمد حسن محب علی، زهرا جعفر محمدی، ابراهیم حیدری، اسکندر مختاری، فیروز مهجور، سید احمد محیط طباطبایی، علی صدرایی، رضا نوری، محمد ابراهیم زارعی، محمد مرتضایی، کوروش محمد خانی، احسان ایروانی و… برگزار شد.

مراسم تشییع پیکر مرحوم محمد یوسف کیانی امروز سه شنبه ۱۵ خرداد با حضور میراثیان در مقابل موزه ملی برگزار شد/ عکس ها: دکتر کوروش محمدخانی

در این مراسم جبرییل نوکنده مدیر موزه ملی ایران با بیان این که از سال ۷۰ در دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد شاگرد مرحوم کیانی بوده است، افزود: ایشان از دهه ۵۰ سالها روی پروژه دیوار گرگان کار می‌کرد و من این افتخار را دارم که مورد اطمینان ایشان قرار گرفتم و ایشان از مسوولان خواست تا مدیریت پژوهش های باستان شناسی دیوار گرگان  و دشت گرگان را به من بسپارند.

او همچنین به برگزاری نمایشگاه های موزه ای توکیو و لندن و نیویورک اشاره کرد و دوران مدیریت مرحوم کیانی بر موزه ملی را دورانی درخشان دانست .

دکترمحمد رحیم صراف از پیشکسوتان باستان شناسی هم اظهار کرد: ما در دبیرستان و دانشگاه و سپس در مرکز باستان شناسی با هم همکلاس و همراه بودیم.

شادروان محمد یوسف کیانی در سال ۱۳۱۷ در شهر بابل از استان مازندران به دنیا آمد. وی در سال ۱۳۴۲ با درجه کارشناسی باستانشناسی و تاریخ هنر از دانشگاه تهران دانش آموخته شد. یک سال پس از آن با مدرک کارشناسی تاریخ از همان دانشگاه فارغ التحصیل شد. کارشناسی ارشد باستان شناسی را در سال ۱۳۴۴ در همان دانشگاه به پایان رساند.

محمد حسن طالبیان معاون میراث فرهنگی هم در این مراسم یادآور شد که نه تنها حوزه باستان شناسی و موزه داری که حوزه معماری هم به مرحوم کیانی مدیون است. او سالها در مرکز باستان شناسی ایران و دانشگاه تلاش کرد و خدمات بسیاری انجام داد. شادروان کیانی کتاب های زیادی در حوزه معماری و شهرسازی هم نگاشته است. او پایه گذار  مطالعات هنر و معماری بود و شاگردان بسیاری در حوزه های باستان شناسی ، موزه داری، تاریخ ، هنر و حتی معماری تربیت کرده است.

برای ادامه تحصیل به دانشگاه لندن رفت و درسال ۱۳۴۹ با مدرک دکتری رشته باستان شناسی و تاریخ هنر اسلامی از آن دانشگاه دانش آموخته شد. مرحوم دکتر محمد یوسف کیانی پس از پایان دوره کارشناسی در وزارت فرهنگ و هنر وقت از سال ۱۳۴۲تا سال ۱۳۵۷مشغول فعالیت در سمت های کارشناسی امور باستان شناسی (۱۳۴۳)، رئیس موزه هنرهای ایران در سال ۱۳۵۴بوده است.

وی ادامه داد: او تلاش های  زیادی برای پیوند بین رشته های مختلف و مرتبط کرد و نمایشگاه‌های موزه ای داخلی و خارجی زیادی را برگزار کرد.

روح الله شیرازی رییس پژوهشکده باستان‌شناسی هم شرحی از زندگانی و خدمات مرحوم کیانی به حضار ارائه کرد.

این باستان شناس در سال ۱۳۵۵ریاست موزه ملی ایران را به عهده داشت. او علاوه بر فعالیت های اجرایی از سال ۱۳۴۹ تا سال ۱۳۵۸ مدیر هیات بررسی و تحقیقات باستان شناسی دشت گرگان نیز بوده است. شادروان دکتر کیانی مسئولیت نمایشگاه های بین المللی مختلف را از جمله نمایشگاه هنرهای جهان اسلام در لندن سال۱۹۷۳، نمایشگاه هنرهای ایران در توکیو سال ۱۹۷۶، نمایشگاه هنرهای ایران عهد ساسانی در نیویورک سال۱۹۷۷ داشته است.

سید محمد بهشتی رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری هم با بیان این که از نزدیک آشنایی با کیانی نداشته است ضمن ابراز تأسف از درگذشت آن مرحوم گفت: من سعادت آشنایی با ایشان را نداشتم اما می گویند در حوزه معماری و شهرسازی هم از کتاب های ایشان زیاد بهره می بردند. شایستگی های ایشان در اخلاق و علم بر کسی پوشیده نیست و امیدوارم شاگردانش بتوانند راه این استاد گرانقدر را ادامه دهند.

سید احمد محیط طباطبایی رییس ایکوم ایران هم با اشاره به این که مرحوم کیانی در حوزه موزه داری و باستان شناسی شخصیت علمی- پژوهشی و برجسته ای داشت، اظهار کرد که او در عین حال به دوربین‌های تاریخی هم علاقه ای ویژه داشت و مجموعه خاص و شگفت آوری از آنها را گردآوری کرده بود.

زنده یاد بیش از دهها عنوان رساله کارشناسی ارشد و دکتری را راهنمایی کرده است. فعالیت های دکتر کیانی در عرصه های آموزش و پژوهش بیش از چهل سال منتج به انتشار کتب ومقالات متعدد و مرجع شده است. تالیف ۲۴ جلد کتاب به زبان فارسی و ۵ جلد کتاب به زبان انگلیسی و مقالات متعددی به زبان فارسی و لاتین، حاصل تلاش این استاد باستان شناس است.

همچنین ناصر نوروززاده چگینی با اشاره به این که عرض زندگی از طول آن مهم تر است، اظهار کرد: طول زندگی دست خدا است اما عرض زندگی مرحوم کیانی به سه دوره تقسیم می شود. دوره نخست دوره آموزش که در سال ۴۲ شادروان کیانی مدرک کارشناسی و دوسال بعد مدرک کارشناسی ارشد را کسب کرد و سپس راهی انگلستان شد تا مدارج دکترای خود در دوره اسلامی را طی کند سپس در سال ۴۹ راهی ایران شد.

او در کنفرانس های بین المللی به شرح ذیل حضور داشته است: هنر عهد سلجوقیان دانشگاه لندن سال ۱۹۷۳٫ هنر نقاشی لاک دانشگاه لندن سال ۱۹۸۱٫ هنر معماری اشکانی دانشگاه هیروشیما سال ۱۹۷۶٫ حفاظت آثار باستانی دانشگاه دهلی سال ۱۹۷۲٫ مدینه در جهان اسلام دانشگاه توکیودرسال۱۹۸۹٫ هنر کلاسیک دانشگاه برلین درسال ۱۹۸۷٫ کاروانسراهای جاده ابریشم دانشگاه پکن به سال ۱۹۹۳٫ هنرهای ایلخانی ادینبورواسکاتلند به سال ۱۹۹۵٫ کاروانسراهای ایران کویت به سال۱۹۹۹٫

او ادامه داد: در دوره دوم زندگی یعنی از سال ۴۹ تا ۵۸ در اداره باستان شناسی مشغول به کار بود، یکسالی هم رییس موزه ملی بود و از سال ۱۳۴۹ تا سال ۱۳۵۸ مدیر هیات بررسی و تحقیقات باستان شناسی دشت گرگان هم بود.

چگینی افزود: دوره سوم زندگی ایشان از سال ۵۸ آغاز می‌شود که تا سال ۸۴ استاد تمام وقت دانشگاه تهران در حوزه باستان شناسی دوره اسلامی بود. او در سال ۵۳ هم به صورت مدعو در همین دانشگاه مشغول به تدریس بود. البته مرحوم کیانی در دانشگاه تربیت مدرس هم به تدریس پرداخته است.

دکتر محمد ابراهیم زارعی هم با اشاره به این که  این شانس را نداشته تا مستقیم شاگرد مرحوم کیانی باشد به ذکر این خاطره پرداخت که ایشان چون متوجه شده بود من دوره کارشناسی ارشد اسلامی باستان شناسی را می گذرانم روزی در راهرو ۷- ۸ کتاب و مقاله به من داد و گفت این‌ها به کارتان می‌آید که صد البته من تا آن زمان با این مقالات و کتاب‌ها آشنایی پیدا نکرده بودم و بسیار برای من راهگشا بود.

او اضافه کرد: شادروان استاد کیانی منشی پدرانه داشته و شاگردانش را در کلاس ها از اسلاید و سفر تحقیقاتی محروم نمی کرد . عکاس خوبی بود و اسلایدهای فراوانی هم داشت.

چمدان فقدان این باستان شناس گرانقدر را به تمامی باستان شناسان، موزه داران و میراث دوستان ایران زمین تسلیت می گوید.روحش شاد، یادش گرامی و راهش پر روهرو باد.

  تسلیت مونسان به مناسبت درگذشت محمد یوسف کیانی پیشکسوت باستان‌شناسی
  دکتر محمد یوسف کیانی پیشکسوت باستان شناسی چشم از جهان فرو بست