چمدان : در کنار دانشگاه‌های وابسته که زیر نظر نهادهای متفاوتی چون سپاه، ارتش، وزارت‌خانه‌ها و .. هستند و زیرمجموعه وزارت علوم قرار نمی‌گیرند، بخشی از مراکز تحقیقاتی و پژوهشگاه‌ها نیز وابسته به نهادها و سازمان‌ها هستند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که حدود ۲۰ پژوهشگاه وابسته به نهادها فعالیت می‌کنند که در مقایسه با پژوهشگاه‌های مستقل کیفیت پایین‌تری دارند.

طبق داده‌های پایگاه علوم استنادی جهان اسلام از میان ۲۲ پژوهشگاه برتر در سال ۹۵-۹۴، تنها ۳ مورد از پژوهشگاه‌های وابسته به نهادها در این رتبه‌بندی قرار گرفتند که می‌توان گفت رتبه‌های آخر را از آن خود کرده‌اند.

مراکز پژوهشی وابسته به مراکز دولتی در مقایسه مستقل‌ها خروجی علمی ضعیف وکیفیت پایینی دارند

پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات و پژوهشگاه فضایی ایران وابسته به وزارت ارتباطات در بین ۲۲ پژوهشگاه برتر به ترتیب رتبه ۱۵ و ۱۸ را دارد. پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم هم در این رتبه‌بندی جایگاه ۱۷‌ را دارد. مابقی پژوهشگاه‌ها که رتبه‌های برتر را کسب کرده‌اند همگی مستقل بوده و به نهادی وابسته نیستند. از این رتبه‌بندی می‌توان نتیجه گرفت همانند دانشگاه‌ها، کیفیت پژوهشگاه‌های وابسته نسبت به پژوهشگاه‌های مستقل به مراتب کمتر است.

لیست پژوهشگاه‌های وابسته به نهادهای مختلف را در جدول زیر می‌بینید:

پژوهشگاه‌های وابسته

نام پژوهشگاه

نهاد وابسته

پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار سازمان حفاظت از محیط زیست
پژوهشگاه نیرو وزارت نیرو
پژوهشگاه صنعت نفت وزارت نفت
مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
پژوهشگاه فضایی ایران، مرکز تحقیقات مخابرات ایران و پژوهشگاه ارتباطات وزارت ارتباطات
مرکز آموزش و پژوهش‌ها بین‌المللی وزارت امور خارجه وزارت امور خارجه
پژوهشگاه امام صادق سپاه پاسداران
بنیاد ایران‌شناسی نهاد ریاست‌جمهوری
پژوهشکده باقرالعلوم مركز آموزش و پژوهش سازمان تبليغات‌ اسلامى
پژوهشکده مطالعات آموزش‌و‌پرورش وزارت آموزش و پرورش
پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
مرکز پژوهش‌های مجلس مجلس شورای اسلامی
مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما سازمان صدا و سیما
مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی
پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری

 

در همین میان اعلام شده است که بر اساس ابلاغیه روزهای اخیر رئیس جمهور به وزرای علوم و بهداشت، بر حسب تصمیم جدید دولت، مراکز علمی- کاربردی و پژوهشگاه‌های وابسته به دستگاه‌های دولتی باید حداکثر تا پایان سال تحصیلی ۹۸-۹۷ تعطیل یا با رعایت ضوابط به بخش خصوصی واجد شرایط واگذار شوند.

در همین میان مجتبی شریعتی نیاسر معاون آموزش وزارت علوم به مهر گفت: «براساس بخشنامه رئیس‌جمهور علاوه بر مراکز علمی و کاربردی وابسته مراکز اجرایی، پژوهشگاه‌های وابسته به دستگاه‌های اجرایی نیز از سال آینده نمی‌توانند دانشجو پذیرش کنند. پذیرش دانشجو دراین پژوهشگاه‌ها مانند مراکز علمی کاربردی وابسته به مراکز اجرایی متوقف خواهد شد قطعا این بخشنامه اجرا خواهد شد و ما نیز مصمم هستیم تا اجرایی شود و به پژوهشگاه‌ها و دانشگاه‌های علمی کاربردی وابسته به دولت نیز ابلاغ خواهیم کرد.»

او در ادامه گفته است: «وزارت علوم نیز مصمم است تا این کار صورت گیرد و امیدواریم، دستگاه‌های اجرایی از پتانسیل دانشگاه‌ها استفاده کنند تا اینکه خودشان مستقل تشکیلات جدید رقم زده و دانشگاه و یا پژوهشگاه راه‌اندازی کنند.»