چمدان: آمریکا در سال ۱۳۹۷ از برجام خارج شد و با خروجش از توافق هسته‌ای ۱+۵ دور جدیدی از تحریم‌ها علیه ایران آغاز شد. هر چند این تحریم‌ها به‌طرز ملموسی بر تعداد گردشگران ورودی به کشور تاثیر گذاشت و چند شرکت هواپیمایی اروپایی پروازهایشان را به ایران متوقف کردند اما به‌دلیل گزارش‌هایی که سازمان‌ها و موسسه‌های پژوهشی بین‌المللی درباره سطح بالای امنیت ایران منتشر کردند، کشورمان بارها از سوی رسانه‌ها و گردشگران به‌ عنوان پیشنهاد سفر معرفی شد.

ایران امن است

شاید بتوان نتایج سه گزارش بین‌المللی را که امنیت ایران را در سطح خوبی برای گردشگری نشان می‌دادند مهم‌ترین اتفاق سال ۱۳۹۷ در بخش جایگاه کشورمان در حوزه گردشگری جهانی دانست.

آبان ۱۳۹۷، سه گزارش «شاخص رقابت‌پذیری سفر و گردشگری ۲۰۱۷»، «رده‌بندی گزارش جهانی خطر» و «اینترنشنال SOS» منتشر شد و ایران در گزارش «شاخص رقابت‌پذیری سفر و گردشگری ۲۰۱۷» از بین ۱۳۶ کشور از نظر ایمنی و امنیت در رتبه کلی ۸۷ قرار گرفت.

این رده‌بندی که براساس نرخ جرم‌ و جنایت، خشونت و تروریسم انجام می‌شود کشورمان به‌ ترتیب از نظر هزینه کسب و کار در جرم و جنایت و خشونت در رتبه ۷۸، از نظر قابلیت اطمینان به خدمات پلیس در رتبه ۷۲، از نظر شاخص حوادث تروریسم در رتبه ۱۰۴ و از نظر نرخ قتل نسبت به ۱۰۰ هزار نفر جمعیت در رتبه ۸۴ از ۱۳۶ کشور قرار گرفت.

در این گزارش، ایران در بخش بهداشت و سلامت به‌طورمتوسط رتبه ۹۳ از ۱۳۶ کشور را به‌ دست آورد و به‌ ترتیب، از نظر تراکم پزشک نسبت به هزار نفر جمعیت در رتبه ۹۱، دسترسی به آب آشامیدنی سالم در رتبه ۷۱، تخت‌های بیمارستانی نسبت به ۱۰ هزار نفر جمعیت در رتبه ۱۳۵، درصد شیوع اچ‌آی‌وی در جمعیت بزرگسال در رتبه اول (کشورمان همراه با ۵۷ کشور دیگر در این رتبه قرار دارد و رصد شیوع این ویروس در بزرگسالان ایرانی ۰٫۱ درصد محاسبه شده است) و همچنین موارد وقوع مالاریا نسبت به ۱۰۰ هزار نفر جمعیت در رتبه ۷۶ قرار دارد.

همچنین براساس گزارش رده‌بندی گزارش جهانی خطر، بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۶ نرخ متوسط خطر در ایران ۴٫۸۷ درصد محاسبه شده که این رقم از نظر قرارگرفتن در معرض بلایای طبیعی مثل زلزله، طوفان، سیل، خشکسالی و افزایش سطح آب دریا برابر با ۱۰٫۱۹ درصد و از نظر آسیب‌پذیری‌های وابسته به زیرساخت‌ها، تغذیه، شرایط زندگی و اوضاع اقتصادی ۴۷٫۷۸ درصد است و با این امتیاز ایران توانسته است از رده‌بندی کشورهای بسیار کم‌خطر، کم‌خطر، خطر متوسط، پرخطر و بسیار پرخطر در شمار کشورهای کم‌خطر قرار گیرد.

اینترنشنال SOS بزرگ‌ترین سازمان بین‌المللی ارائه‌دهنده خدمات امنیت و مراقبت‌های پزشکی سفر در جهان است. براساس رده‌بندی این سازمان که ۱۸ نوامبر ۲۰۱۸ به‌روزرسانی شد ایران همچنان در رده کشورهای کم‌خطر قرار گرفت.

آمریکا ایران را در فهرست ناامن‌ها قرار داد

فقط چند ماه پس‌از انتشار این سه گزارش بین‌المللی، دی ۱۳۹۷، همزمان با آغاز سال ۲۰۱۹ و آغاز برنامه‌ریزی‌های سفر برای سال جدید، وزارت امورخارجه آمریکا فهرست کشورهای جهان را ازنظر سطح ایمنی برای شهروندان آمریکایی منتشر کرد.

وزارت امورخارجه ایالات‌متحده آمریکا تا پیش‌ از این فهرست جدید فقط در مورد سفر شهروندان آمریکایی به بعضی‌ از کشورهای دنیا بنابر سطح امنیت آنها هشدار می‌داد اما از شروع سال ۲۰۱۹ در وبگاه این وزارتخانه در بخش «توصیه‌های سفر» سامانه جدیدی راه‌اندازی شد که تمام کشورهای جهان را به چهار سطح امنیتی تقسیم می‌کند و عبارتند از:

سطح ۱: احتیاط‌های عادی

سطح ۲: افزایش احتیاط و هشیاری

سطح ۳: تجدیدنظر درمورد سفر

سطح ۴: سفرنکردن

کشورهای سطح ۱ و ۲ سالی‌ یکبار و کشورهای سطح ۳ و ۴ هر ۶ ماه یکبار مجددا بررسی می‌شوند.

براساس این تقسیم‌بندی، به‌ جز آمریکا و کانادا تمام کشورهای جهان برای شهروندان آمریکایی به‌طور بالقوه خطرناک هستند که نوع این خطرها با حروف خاصی به‌ترتیب زیر معرفی می‌شوند.

حرف C: خطر از نظر جرم و جنایت

حرف T: خطر از نظر تروریسم

حرف U: خطر از نظر ناآرامی‌های داخلی

حرف H: خطر از نظر وضعیت بهداشت

حرف N: خطر از نظر حوادث طبیعی

حرف E: خطر از نظر رویدادهای کوتاه‌مدت مثل انتخابات یا رویدادهای ورزشی

حرف O: موارد دیگر

وبگاه وزارت امورخارجه آمریکا ایران را در سطح ۴ قرار داداه است و به‌ شهروندان آمریکایی توصیه کرده است که نباید به کشورمان سفر کنند و این‌درحالی‌است که ایران در هیچ‌یک از دسته‌بندی‌های خطر که ازسوی این وزارتخانه اعلام شده است قرار ندارد و تنها دلیلی که در این وبگاه برای قرارگرفتن ایران در سطح ۴ ذکر شده «خطر دستگیری و بازداشت غیرقانونی شهروندان آمریکایی به‌ویژه شهروندان دو تابعیتی» است.

ایران در فهرست ۵۲ مقصد گردشگری نیویورک‌تایمز وارد شد

با وجود این دسته‌بندی جدید، دی ۱۳۹۷ روزنامه‌ نیویورک‌‌تایمز فهرستی متشکل از ۵۲ مقصد گردشگری را که شهروندان آمریکایی برای سال ۲۰۱۹ باید از آنها بازدید کنند معرفی کرد. این روزنامه آمریکایی با تیتر «گردشگری با احتیاط به این جواهر خاورمیانه بازمی‌گردد» نام ایران را در این فهرست وارد کرده بود. نکته جالب در این پیشنهاد سفر، جای خالی استانبول و آنتالیا به‌ عنوان دو مقصد مهم گردشگری ترکیه و دبی و ابوظبی به‌ عنوان دو مقصد گردشگری امارات متحده عربی بود.

اما نکته جالب در گزارش نیویورک‌تایمز، اظهار نظر نورما لی، یکی از خوانندگان این روزنامه آمریکایی بود که در بخش نظرهای مربوط به این گزارش نوشته بود: «از اینکه سرانجام ایران را تایید کردید سپاسگزارم. من به‌ مدت ۱۰ سال سرپرست IranCustomTours بودم و برای صدها آمریکایی تورهای آسان و امنی را برنامه‌ریزی کردم. هرکسی بازمی‌گشت از اینکه واقعیت پشت تخریب‌های رسانه‌ای را می‌دید قدردان بود. علاوه‌ بر مکان‌های شگفت‌انگیز، همان‌طورکه آنتونی بوردِین، سرآشپز و مجری آمریکایی هم بر آن تاکید کرد ایرانی‌ها دوستانه‌ترین مردم هستند. به‌خصوص امروزه، ارتباطات آزاد و اینکه شهروند-دیپلمات باشیم بسیار مهم است.»

گزارش سفر تنهایی امن ۲۰۱۹

یک‌ ماه بعد از گزارش نیویورک تایمز، در بهمن ۱۳۹۷، وبگاه  Wegoplaces.me با بررسی داده‌های ارائه‌شده از سوی گزارش دستور و قانون جهانی گالوپ، شاخص صلح جهانی ۲۰۱۸ و همچنین اطلاعات اداره امور خارجه و کشورهای مشترک‌المنافع بریتانیا «گزارش سفر تنهایی امن» ۲۰۱۹ را منتشر کرد.

این گزارش شاخصی درباره کشورهایی که می‌توانند تجربه ماجراجویی تنهایی سفر کردن و بی‌نیاز از تورهای دسته‌جمعی را برای گردشگران بین‌المللی رقم بزنند در قالب نقشه‌ای جهانی نشان می‌دهد.

این نقشه ایمن‌ترین و خطرناک‌ترین مقصدهای گردشگری را برای سفرهای تنهایی نشان می‌دهد و براساس داده‌های موسسه افکارسنجی گالوپ به آنها امتیاز داده است.

گالوپ با نظرسنجی از شهروندان ۱۴۲ کشور جهان این سوال‌ها را از آنها پرسیده است: وقتی شب‌ها به‌تنهایی در خیابان قدم می‌زنند چقدر احساس امنیت می‌کنند؟ چقدر به پلیس محلی اعتماد دارند؟ آیا تاکنون مورد حمله قرار گرفته‌اند یا از سوی مزاحمان کتک خورده‌اند؟

پاسخ‌های مثبت به این چهار سوال امتیاز هر کشور را مشخص می‌کند که از طریق طیف رنگی قرمز تا سبز از ۴۵ (خطرناک‌ترین مقصدها برای تنهایی سفر کردن) تا ۹۵ (امن‌ترین مقصدها برای تنهایی سفر کردن) تقسیم‌‌بندی می‌شوند.

براساس این دسته‌بندی رنگی، رنگ ایران همانند آمریکا و استرالیا است و در محدوده بین ۸۰ تا ۸۵ قرار دارد. این درحالی‌است که کشور ایتالیا همراه با کشورهایی چون الجزایر و قزاقستان در محدوده بین ۷۵ تا ۸۰ جای گرفته است و کشورهایی چون روسیه و اکراین با رنگ قهوه‌ای روشن مشخص شده‌اند و با ایستادن در محدوده امتیازی ۶۵ تا ۷۰ به‌عنوان کشورهای با ایمنی متوسط معرفی می‌شوند.

قلعه الموت و بستنی زعفرانی

بعد از انتشار گزارش سفر تنهایی امن، بخش سی‌ان‌ان تراول در گزارش مبسوطی روستای گازرخان، کوه‌های البرز و قلعه الموت را به گردشگران دنیا به‌ویژه آمریکایی‌ها معرفی کرد و نوشت: «بازدیدکننده‌ها می‌توانند تهران را صبح‌هنگام به قصد قزوین ترک کنند و چند ساعت بعد، اولین خاکریزهای الموت را ببینند و بعد برای ناهار به روستای گازرخان برسند.»

این رسانه آمریکایی همچنین بستنی زعفرانی ایران را کنار ژلاتو (بستنی) و تیرامیسوی ایتالیایی، باقلوا و کونفه ترکی، گولاب هندی و سوفله چیزکیک ژاپنی در فهرست ۵۰ دسر برتر سنتی جهان معرفی کرد و در توصیف این دسر توضیح داد: «بستنی زعفرانی با زعفران و گلاب و پسته تهیه می‌شود. پس عجیب نیست که این بستنی ایرانی در سال نوی پارسی، نوروز مورد توجه باشد. از رنگ طلایی روشن تا عطر خوش آن، این بستنی مناسب بهار است. بستنی زعفرانی ایرانی در نوع خودش تجربه‌ای خاطره‌انگیز است و به‌تنهایی توانسته بین سردترین دسرهای جهان جایگاه ویژه‌ای داشته باشد. این بستنی را می‌توان بین دو نان ویفری گذاشت. این ویفرها مزه‌ای ملایم و بافتی ترد دارد. از تهران تا تهران‌جلس همه عاشق این بستنی معطر هستند.»

ایران رتبه اول در فهرستی از ۱۵ کشور ارزان برای سفر

در همان روزهای بهمن، ویل هاتون، نویسنده گردشگری ایرلندی و نویسنده وبگاه گردشگری The Broke Backpacker که پیش‌از این، تجربه سفرش به ایران را در قالب یک راهنمای سفر جامع منتشر کرده بود، در فهرستی از ۱۵ کشور ارزان در آنها با حداقل ۱۰ تا ۱۵ دلار در روز می‌توان با کوله‌پشتی سفر کرد، ایران را در رتبه اول قرار داد و نوشت: «یکی از ارزان‌ترین مقصدها برای سفر، ایران است. سفر با کوله‌پشتی در ایران به‌راستی تجربه شگفت‌انگیزی است و ایران احتمالا آسان‌ترین کشور در کل دنیا برای گرفتن سواری مجانی (هیچهایک) است؛ شما اغلب به خانه‌های مردم دعوت می‌شوید و بنابراین، حتی به‌ندرت برای جای خواب هزینه می‌کنید.»

هاتون در ادامه این گزارش توضیح داد: «ایران کشوری است که به‌ دلیل توصیفاتی که از آن در رسانه‌ها می‌شود و بعضی از آنها به‌طور مداوم خشم من را برمی‌انگیزند، اغلب به‌ خوبی درک نمی‌شود. من حدود ۶ ماه در ایران بودم و در مجموع چهار بار بین سال‌های ۲۰۱۶، ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ از آنجا بازدید کردم. همسرم ایرانی است و من کمی فارسی حرف می‌زنم و به‌ شدت با این کشور شگفت‌انگیز احساس نزدیکی می‌کنم. ایران یکی از ارزان‌ترین کشورها در جهان برای بازدید و بهشت افرادی است که با کوله‌پشتی سفر می‌کنند. با معماری باشکوه اسلامی، مهمان‌نوازی افسانه‌ای و جزیره زیبای هرمز، اینجا کشوری است که شما را مشتاق می‌کند هربار به آن برگردید. سفر با کوله‌پشتی در ایران به‌ راستی تجربه شگفت‌انگیزی است و یکی از بهترین مقصدهای گردشگری از نظر بودجه سفر است. اگر شما سواری مجانی گرفتن را دوست دارید می‌توانید اینجا زیر ۱۰ دلار در روز هزینه کنید.»

«درون ایران» از نگاه گردشگر آمریکایی

اما فقط ویل هاتون نبود که در سال ۱۳۹۷ نظر مثبتی درباره سفر به ایران داشت. در واپسین روزهای سال، پیتر سانتنلو جهانگرد آمریکایی در سلسله  گزارش‌هایی با عنوان «درون ایران (Inside Iran) که در یوتیوب و اینستاگرام منتشر کرد از تجربه سفرش به ایران گفت و به کاربران این شبکه‌های اجتماعی پیشنهاد کرد به ایران سفر کنند.

او در یکی از این ویدیوها توضیح می‌دهد که به‌دلیل جوهای رسانه‌ای در آمریکا درباره ناامن جلوه‌ دادن ایران و توصیه وزارت امور خارجه آمریکا به شهروندان کشورش برای سفر نکردن به ایران، از سفر به ایران به‌ عنوان شهروند آمریکایی واهمه داشت و بنابراین، تصمیم گرفت با گذرنامه ایتالیایی‌اش به ایران بیاید.

سانتنلو در گزارش دیگری در پاسخ به اعتراض به برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی که معتقدند نباید ایران را به‌عنوان مقصد گردشگری به آمریکایی‌ها توصیه کند می‌گوید: «من درباره سیاست حرف نمی‌زنم بلکه درباره مردم صحبت می‌کنم. من ایران را کشوری امن با مردمی خونگرم دیدم.»

او در ویدیوی دیگری که به‌سرعت در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شده است با ۱۱ دلیل توضیح می‌دهد که چرا باید به ایران سفر کرد.