چمدان :  در کانال‌ پایگاه خبری چمدان چند فیلم کوتاه با موضوع گورستان تاریخی «خالد نبی» در یک منطقه کوهستانی و در فاصله ۹۰ کیلومتری شمال شرق شهرستان «گنبد کاووس» و ۵۵ کیلومتری شمال شرق شهرستان «کلاله» و ۶ کیلومتری روستای «گچی سو» نزدیک «آی تمر» از توابع بخش «مراوه تپه» و بر فراز قله کوه «گوگجه داغ» منتشر شد که در آن فیلم‌ها راهنمای گردشگری با انتشار تصاویری نشان می‌داد که برخی سنگ قبرها غیر حرفه‌ای و بدون اعمال نظر کارشناسان مرمت با سیمان متصل شده بودند.

همچنین در فیلم‌ها تأکید می‌شد که از سنگ قبرهای تاریخی در ساخت کانکس استفاده شده است. افزون بر عوامل انسانی، عوامل طبیعی همچون گلسنگ‌ها و ترک خوردگی‌ها بر اثر گرمایش و سرمایش هوا باعث تخریب سنگ قبرها شده بود. همچنین در فیلم‌های مذکور بر استفاده از تکه‌های سنگ‌های تاریخی قبر برای پختن کباب، استفاده از تکه‌های سنگ قبر‌ها برای استحکام سقف اتاقک‌ها، حفاری‌ها و مصالح ساختمانی رها شده برای فنس کشی گورستان خالد نبی هم جزو مواردی بود که به آنها اشاره شده بود.

خبرنگار چمدان ضمن ارسال این فیلم‌ها برای مسوولان استان گلستان پیگیر موضوع شد. روز پس از انتشار این فیلم دکتر ابراهیم کریمی مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان تیم تخصصی مرمت را به این منطقه اعزام کرد.

وی در گفت و گو با خبرنگار چمدان توضیح می‌دهد:« شرق بقعه «عالم بابا» و بر روی یک رشته تپه‌های خاکی که ارتفاع آن به مراتب کمتر از ارتفاع محل زیارتگاه «خالد نبی» است، گورستان وسیع با منظره خیره کننده و عجیبی است که سنگ قبرهای آن به شکل استوانه‌هایی به ارتفاع ۲ متر و بیشتر دیده می‌شود. به نظر می‌رسد بیش از ۶۰۰ سنگ مزار در گورستان خالد نبی یافت می‌شود. در روزهای گذشته خبرهایی حاکی از برخی آسیب‌ها در این محوطه در رسانه‌ها دست به دست شد که بلافاصله تیم تخصصی مرمت به این منطقه صعب العبور اعزام شد تا جهت بررسی این موضوع گزارشات کارشناسی خود را ارائه کنند. »

 شباهتی که باعث اشتباه شد

کریمی در پاسخ به پرسشی مبنی بر این که چرا بر روی سقف کانکس و زیر سازه‌ها و برای پختن کباب از چنین سنگ‌هایی استفاده است، با تأکید بر این که خالد نبی نگهبان دارد و اجازه حمل و نقل سنگ قبرها را نمی دهد، می‌گوید:« بنابر گزارش کارشناسان، منطقه مورد نظر کاملاً کوهستانی است و تشابه سنگ‌های منطقه‌ای با سنگ‌های محوطه تاریخی گورستان باعث این اشتباه در بین گردشگران غیر متخصص شده است.

این سنگها از نظر هارمونی رنگ تقریبا مشابه هم بوده و به همین دلیل فقط کارشناسان متخصص این حوزه می‌توانند این تفاوت را احساس کنند. در مورد موضوع سنگ‌های موجود بر روی سازه سقف (ایرانیت) هم باید گفت به دلیل کوهستانی بودن منطقه و وجود بادها و طوفان‌های شدید افزون بر مهار کردن این ساز‌ه‌ها با اتصالات پیچ و مهره، از سنگهای منطقه‌ای موجود که شباهت زیادی به سنگ قبرها دارد برای سنگین کردن و جابجایی این سازه‌ها در مقابل بادهای منطقه استفاده می‌شود.استفاده از همین سنگ‌های کوهستانی مشابه در زیر کانکس‌ها از جمله همین اشتباهات خبر اخیر است. سنگ‌های قبر در دهنه دره قرار دارد و حدود ۲۰۰۰ متر با سقف شیروانی فاصله دارد.»

رشد گلسنگ در شمال کشور طبیعی است| گلسنگها همچنان بلای جان گورستان تاریخی 

مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان در مورد وجود گلسنگ‌ها و تهدید آنها برای سنگ قبور هم توضیح می‌دهد:« گُلسَنگ‌ها موجوداتی هستند ریسه‌دار که از هم‌زیستی قارچ‌ها و مواد زندهٔ نورساختی (عامل فتوسنتز) پدید می‌آیند. این مواد زنده معمولاً یا جلبک‌های سبز و سبز آبی یا فقط جلبک‌های سبز آبی (cyanophesea) هستند.این گیاهان روی سنگ‌ها، صخره‌ها، تنهٔ درختان، ساقهٔ گیاهان و در سطح زمین می‌رویند.

در واقع ساکنان خاک محسوب نمی‌شوند و در نقاط کوهستانی، مناطق قطبی و در شرایط نامناسب برای رویش سایر گیاهان می‌رویند. گلسنگ‌ها بسیار بادوام هستند، در مناطقی با رطوبت بالا بیشتر رشد می‌کنند و در مناطق که هوای آلوده به سرعت از بین می‌روند، به علت رطوبت و شرایط آب و هوای مناسب برای زیست گلسنگ‌ها، آنها در منطقه خالد نبی هم رشد می‌کنند که البته این روند در تمام منطقه شمال کشور این موضوع مشهود و طبیعی است البته مطالعاتی در خصوص گلسنگ‌های برج گنبد قابوس و باغ بهشهر عباس آباد انجام شده است اما درباره گلسنگ‌های این منطقه هنوز مطالعات جدی انجام نشده است. اما به طور کلی وجود گلسنگ در شرایط آب و هوایی شمال کاملاً طبیعی است.»

 

صیانت از میراث در مسیری صعب العبور

وی در مورد نصب غیر کارشناسی سنگ قبرها (شاخ قوچ) با سیمان هم اظهار می‌کند: « این موضوع کاملا مورد بررسی قرار گرفت؛ از بین هزاران سنگ قبر موجود در منطقه فقط دو سنگ غیر تخصصی کار شده است .این سنگ قبرها با توجه به تحقیقات میدانی توسط مردم محلی و با عرق به حفظ هویت‌شان و توجهی که به این گورستان دارند از سر خیرخواهی اما ناآگاهانه انجام شده است.

مردم منطقه سعی کردند تا با اندک امکانات خود برای حفظ هویت تاریخی منطقه تلاش کنند،هرچند این اقدام غیر کارشناسانه و زیر نظر میراث نبوده ولی خود جایی تقدیر دارد که مردم محلی برای حفظ هویت تاریخی منطقه با اندک امکانات در منطقه کاملا محروم و صعب العبور برای حفظ و صیانت از این میراث گران‌سنگ می‌کوشند.»

ورود دام ممنوع

او درباره فنسی کشی و بقایای مصالح ساختمانی هم می‌گوید:« عشایر و دامداران زیاد در این منطقه حضور دارند و دام‌های آنها در منطقه ورود پیدا می‌کردند به همین دلیل فنس‌کشی انجام شده تا از ورود دام‌ها ممانعت به عمل آید. هنگامی که کارشناسان به منطقه رسیدند این مصالح ساختمانی جمع‌آوری شده بود و اثری از آنها نبود شاید یکی دو روز قبل مصالح جمع‌آوری شده بود.