چمدان: ابو اسحاق ابراهیم ابن محمد الفارسی مشهور به اصطخری جغرافیدان ایرانی و شهیر قرن ۴ هجری قمری، آثار و نقشه‌هایی از نقاط مختلف جهان کشیده‌ است که علاوه بر کمک به جغرافیدانان دوره‌های بعد به عنوان آغاز کننده مکتبی در جغرافیا در جهان اسلام، اسناد تاریخی با ارزشی در دنیا به حساب می‌آیند.

این جغرافیدان در کتاب‌های خود از خلیج فارس و جزایر آن چند نقشه دارد و معمولا از آن با نام دریای پارس یا بحر فارس نام برده‌ است، معروفترین این نقشه‌ها، نقشه‌ای است که در کتاب مسالک الممالک کشیده است.

اگرچه اصل نسخه که احتمال می‌رود به زبان فارسی بوده موجود نیست اما نسخه خطی از ترجمه این کتاب به زبان عربی وجود دارد که در موزه ملی ایران نگه‌داری می‌شود و در برنامه حافظه جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌ است. این نسخه متعلق به قرن ششم هجری است.

نقشه اصطخری از خلیج فارس در کتاب مسالک‌الممالک

نقشه دیگر اصطخری از کتاب صورالاقالیم است که پیش از مسالک الممالک تدوین شده و شامل ۱۹ نقشه‌ است. از این کتاب نسخه‌های خطی متعددی در کتابخانه‌های اروپا وجود دارد. برای اولین بار به صورت گسترده این کتاب در آلمان بر اساس نسخه‌های خطی موجود در این کشور منتشر شد. یکی از نقشه‌های به جای مانده در نسخه‌های خطی تصویر خلیج فارس با نام بحر فارس است که برخی رودخانه‌ها و ساحل آن در نقشه دیده می‌شود.

نقشه اصطخری از خلیج فارس در صورالاقالیم