چمدان : شاید بتوان گفت که مسئله بیمه اشیا و بناهای فرهنگی نسبت به سایر موارد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند زیرا این آثار ارتباط مستقیمی با سابقه تاریخی‌‌فرهنگی کشورمان دارند و بخش مهمی از هویت ملی به‌شمار می‌روند. اما باوجود این اهمیت، شرکت‌های بیمه‌ای ایران درمورد بیمه‌کردن آثار فرهنگی‌تاریخی هنوز تلاش نکرده‌اند و شاید انعقاد بیمه‌نامه میان سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان شرقي و بیمه ایران در سال ۱۳۸۹ درمورد بیمه بازار بزرگ تبریز که یکی از آثار ثبت‌شده کشورمان در فهرست میراث جهانی یونسکو است را بتوان نمونه نادری از بیمه آثار تاریخی دانست. اما حتی این بیمه هم شامل تمام موارد خطر نمی‌شود و فقط آتش‌سوزی و زلزله را پوشش می‌دهد.

این‌درحالی‌است که بیش‌از یک‌قرن است که بسیاری از کشورها بیمه‌هایی خاصی را برای آثار تاریخی درنظر می‌گیرند که درصورت وقوع حادثه‌ای مرمت این آثار را تسهیل و تسریع می‌کند. در اروپا از این بیمه خاص که تمام تهدیدهایی را که یک شیء یا بنای تاریخی را در معرض قرار می‌دهند دربرمی‌گیرد باعنوان «بیمه تمام حوادث آثار هنری» یاد می‌شود.

 

بیمه کلیسا

بیمه کلیسا (Ecclesiastical Insurance) یکی از شرکت‌های بیمه‌ای در انگلستان است که سال ۱۸۸۷ تاسیس شد. این شرکت بیمه‌ای زیر نظر اتحادیه کلیساهای بریتانیا اداره می‌شود و ارزش سهام ممتاز آن در بورس لندن، بیش‌از ۱۰۰میلیون پوند است. قرن نوزدهم میلادی گروهی از روحانیون مسیحیت با هدف حفاظت از کلیساها «اداره آتش ساختمان‌های وابسته کلسیا» را تاسیس کردند. سال ۱۸۹۴ این شرکت اعلام کرد که علاوه‌بر بیمه آتش‌سوزی ساختمان‌ها، بیمه حوادث پرسنل کلیسا و سرقت را هم عرضه می‌کند. به‌این‌ترتیب، این سازمان روزبه‌روز توسعه یافت و بعدها به «اداره بیمه کلیسا» تغییر نام داد. امروزه این شرکت بیمه به‌جز کلیساها تمام ساختمان‌های تاریخی و اشیای قدیمی را به‌عنوان بخشی از میراث فرهنگی انگلستان بیمه می‌کند. برای مثال اشیای باستان‌شناختی تا سقف قیمت ۳۷۵ هزار یورو و آثار مربوط به حوزه هنرهای زیبا تا سقف قیمت ۷۵۰هزار یورو می‌توانند از این بیمه استفاده کنند.

کلیسای جامع گلاستر و کلیسای جامع سنت پل لندن از مشتریان معروف بیمه کلیسا به‌شمار می‌روند که نه فقط از نظر مذهبی اهمیت بالایی دارند، جزو بناهای تاریخی انگلستان هم هستند. کلیسای جامع گلاستر سال ۶۷۸ میلادی بنا شد اما ساختمان کنونی آن بین سال‌های ۱۰۸۹ تا ۱۴۹۹ بارها بازسازی شده است. ساختمان اولیه کلیسای جامع سنت پل لندن هم سال ۱۲۵۶ بنا شد. اما به‌دلیل آتش‌سوزی، ساختمان قدیمی ویران شد و ساختمان فعلی آن در سال ۱۶۷۵ ساخته شد.

نمای داخلی کلیسای جامع سنت پل لندن│ ساختمان اولیه این کلیسای لندن هم سال ۱۲۵۶ بنا شد. اما به‌دلیل آتش‌سوزی، ساختمان قدیمی ویران و ساختمان فعلی آن در سال ۱۶۷۵ ساخته شد و درحال‌حاضر تحت پوشش بیمه کلیسا قرار دارد

 

نمای بیرونی کلیسای جامع گلاستر در انگلستان│ این کلیسا سال ۶۷۸ میلادی بنا شد اما ساختمان کنونی آن بین سال‌های ۱۰۸۹ تا ۱۴۹۹ بارها بازسازی شده است و درحال حاضر تحت پوشش بیمه کلیسا قرار دارد

بیمه بِردی

بیمه بردی (Brady Insurance) شرکتی ایرلندی است که سال ۱۹۵۹ تاسیس شد. این شرکت آثار هنری را تا هر سقف قیمتی بیمه می‌کند. این شرکت مجموعه‌های هنری خصوصی، مجموعه‌داران، نمایشگاه‌ها، فروشندگان آثار هنری و عتیقه و موزه‌ها را تحت پوشش «تمام خطرات آثار هنری» قرار می‌دهد.

 

خدمات اتحادیه ملی بیمه

سال ۲۰۰۳ اتحادیه ملی حفاظت از آثار تاریخی آمریکا «خدمات اتحادیه ملی بیمه» (National Trust Insurance Services) را با هدف بیمه‌کردن آثار و بناهای تاریخی تاسیس کرد. این اتحادیه که مقر اصلی آن در شهر بالتیمور است هتل‌ها و مهمانسراهای تاریخی، تئاترهای تاریخی، موزه‌ها و خانه‌های تاریخی را بیمه می‌کند و این بیمه شامل خود ساختمان و اشیا داخلی و پرسنل آنها می‌شود.

 

بیمه تمام خطرات آثار هنری در ایتالیا

تقریبا در تمام شهرهای ایتالیا بناها و آثار تاریخی وجود دارد و براساس قانون، شهرداری‌ها موظف‌اند پس‌از فهرست‌کردن میراث فرهنگی شهرشان آنها را بیمه و گزارش بیمه را در وبگاه شهرداری برای آگاهی مردم منتشر کنند. به‌این‌ترتیب که شهرداری هر شهر، جزییات دقیق بیمه تمام آثار تاریخی را که جزء اموال عمومی و هویت ملی به‌شمار می‌روند همراه با مبلغ بیمه اعلام می‌کند. برای مثال، تمام اشیای داخل کاخ پروینچا در شهر برگامو و بعضی از مجسمه‌های تاریخی واقع در باغ داخلی این کاخ تا سقف ۲ میلیون ۹۶۳ هزار و ۷۲۰ یورو برای تمام خطرات بیمه شده‌اند و شهرداری شهر برگامو وظیفه این بیمه‌کردن را به‌عهده داشته است. کاخ پروینچا ساختمانی در چهار طبقه است که بین سال‌های ۱۸۶۴ تا ۱۸۷۱ میلادی ساخته شده است. به‌عنوان نمونه‌ای دیگر، شهرداری فرارا کل آثاری را که در موزه کلیسای جامع این شهر قرار دارند تا سقف ۱۹ میلیون‌ و ۵۰۰ هزار یورو بیمه کرده است. شهرداری میلان هم موزه مصر را که در قلعه تاریخی اسفورتزا قرار دارد به مبلغ ۶۰ میلیون یورو بیمه کرده است.

یکی از آثاری که کلیسای جامع شهر فرارا قرار دارد│ براساس قراردادی که میان شهرداری فرارا و یک شرکت بیمه منعقد شده کل آثاری را که در موزه کلیسای جامع این شهر قرار دارند تا سقف ۱۹میلیون‌و ۵۰۰ هزار یورو بیمه شده‌اند

 

موزه مصر که در قلعه تاریخی در قلعه تاریخی اسفورتزا در شهر میلان قرار دارد│شهرداری میلان تمام آثار این موزه را تا سقف به مبلغ ۶۰میلیون یورو بیمه کرده است

 

بیمه آکسا آرت

سال ۱۹۳۴ شرکت بیمه آکسا آرت (AXA ART Insurance) در شهر لندن انگلستان افتتاح شد و امروزه در ۲۰ کشور جهان شعبه دارد که به‌ویژه می‌توان به انگلستان، امارات متحده عربی، سنگاپور، هنگ‌کنگ، برزیل، کانادا، مکزیک، ایالات‌متحده آمریکا، سوییس، لوگزامبورگ، هلند، نروژ، اسپانیا، بلژیک، فرانسه، آلمان و ایتالیا اشاره کرد. بنابراین، آکسا آرت را می‌توان یکی از پیشگامان بیمه آثار هنری جهان دانست. این شرکت به مجموعه‌داران خصوصی (حقیقی)، مجموعه‌داران حقوقی، نمایشگاه‌ها، موزه‌ها، موسسات هنری و فروشندگان آثار هنری و عتیقه در سراسر جهان خدمات بیمه‌ای ارائه می‌دهد.

وضعیت بیمه میراث فرهنگی و موزه‌ها و اشیاء تاریخی ایران در چمدان منتشر می‌شود.