چمدان: منیر شاهرودی فرمانفرمائیان شامگاه گذشته در ۹۷ سالگی به دلیل کهولت سن در منزل شخصی خود دارفانی را وداع گفت. منیر شاهرودی فرمانفرمائیان را هندسه‌گراترین هنرمند عصر حاضر ایران می‌دانند که مجموعه آثارش در بیش از نیم قرن، پیوسته میان اشکال منظم و ریتمیک هنرهای سنتی و رویکردهای انتزاعی مدرن سیر کرده‌ است.

منیر شاهرودی فرمانفرمائیان در سال ۱۳۰۱ خورشیدی در شهر قزوین متولد شد. هشت ساله بود که به همراه پدرش که نماینده مجلس شده بود، به تهران آمد. سرگرمی پدر «طراحی فرش» و اداره یک «کارگاه قالیبافی» بود. منیر از بچگی به نقاشی گل‌ها علاقه‌مند شد و در ادامه در دانشکده هنرهای زیبای تهران تحصیل کرد.

یک تاریخ هنرنویس و باستان‌شناس آمریکایی در همین سال‌ها توجه منیر شاهرودی فرمانفرمائیان را به خطوط و فرم‌های خوش‌ترکیب و ساده اشیای باستانی جلب کرد. به همین دلیل او تصمیم گرفت به پاریس که مرکز هنرهای آوانگارد در اوایل قرن بیستم بود برود.

آشنایی منیر شاهرودی فرمانفرمائیان با دوستانی از جمله منوچهر یکتایی نقاش و شاعر که بعدها با او ازدواج کرد، مسیر او را تغییر داد. او در سال ۱۳۲۴ با قایق بخاری در جریان جنگ جهانی دوم عازم ایالات متحده شد و به مدت سه سال در مدرسه طراحی پارسونز در رشته تصویرسازی مُد (۱۹۴۶–۱۹۴۹) و دانشگاه کرنل (۱۹۴۸–۱۹۵۱) به تحصیل پرداخت.

  اولین موزه مختص یک زن هنرمند در ایران | افتتاح تالار منیر فرمانفرمائیان در باغ نگارستان

منیر شاهرودی فرمانفرمائیان

او در اواسط دهه ۱۳۳۰به‌ عنوان تصویرگر مُد برای نشریاتی چون تاون، کانتری، و گلامور طرح لباس می‌کشید و به‌ عنوان گرافیست تجاری و طراح مُد برای فروشگاه‌های بزرگ کار می‌کرد. در همین زمان با اندی وارهولرا ملاقات کرد که این دوستی سبب شد وارهول یکی از تابلوهای سیلک اسکرین مجموعه مرلین مونرو را به منیر هدیه کند.

منیر فرمانفرمائیان پس از جدایی از منوچهر یکتایی نقاش و شاعر معاصر با ابوالبشر فرمانفرمائیان دانشجوی حقوق دانشگاه کلمبیا ازدواج کرد و نام خانوادگی او را به‌ عنوان نام هنری خود برگزید. منیر فرمانفرماییان و یکتایی یک دختر به نام نیما یکتایی فرمانفرماییان دارند. منیر و ابوالبشر فرمانفرماییان هم دختری به نام زهرا دارند.

او بعد از ۱۳ سال در سال ۱۳۳۶ به ایران بازگشت. او سفرهای متعددی به مناطق مختلف ایران داشت و در همین سفرها با فرهنگ و هنر بومی و سنتی مناطق مختلف ایران آشنا شد. این سفرها سبب شد او مجموعه‌ای شامل بیش از ۶۰ نقاشی قهوه‌خانه‌ای، بیش از هزاران قطعه نقاشی پشت شیشه، انبوهی از جواهرات نقره‌ای ترکمن‌ها، تعدادی در، قاب‌های پنجره و پانل‌های دیواری نقاشی‌شده گردآوری کند.

منیر در اواخر دهه ۴۰ خورشیدی به سبک ویژه خودش رسید که ترکیب تکنیک قدیمی نقاشی پشت شیشه، آینه‌کاری، خاتم‌کاری و هندسه اسلامی و طراحی معمارانه بود. تا پیش از منیر کسی این نمونه کار را به‌عنوان اثر هنری مستقل ارائه نکرده بود. در این سال‌ها منیر چند اثر آینه‌کاری برای اماکن عمومی ساخت. «پانل‌هایی بزرگ برای هتل لاله»، «دو آینه بزرگ برای فرهنگسرای نیاوران»، «یک پانل اتاق خواب در کاخ نیاوران»، «یک مجسمه برای باغ موزه فرش» و … از جمله این آثار است.

منیر شاهرودی فرمانفرمائیان در سال ۲۰۱۵ نخستین هنرمند ایرانی شد که آثارش در یک نمایشگاه انفرادی در موزه گوگنهایم به نمایش درآمد. در ۲۴ آذر ۱۳۹۶ نیز تالار دائمی منیر فرمانفرمائیان در باغ‌ موزه نگارستان افتتاح شد.

منیر فرمانفرماییان اثر آینه‌کاری ترمیم شده‌
بازدید منیر فرمانفرماییان از اثر آینه‌کاری ترمیم شده‌اش در سال ۹۳
منیر شاهرودی فرمانفرمائیان - منیر فرمانفرمائیان - کاخ گلستان
منیر شاهرودی فرمانفرمائیان در مراسم افتتاح تالار دائمی آثارش در باغ موزه نگارستان دانشگاه تهران
منیر شاهرودی فرمانفرمائیان - منیر فرمانفرمائیان - کاخ گلستان
ورودی تالار منیر شاهرودی فرمانفرمائیان در باغ موزه نگارستان در روز افتتاح این تالار | ایران دل، چشم و روح من است …
منیر شاهرودی فرمانفرمائیان - منیر فرمانفرمائیان - کاخ گلستان
بخشی از یک مجسمه دیوارکوب آینه‌ای از منیر فرمانفرمائیان در تالار دائمی منیر واقع در باغ موزه نگارستان 
منیر شاهرودی فرمانفرمائیان - منیر فرمانفرمائیان - کاخ گلستان
کاری دیگر از منیر فرمانفرمائیان در تالار دائمی منیر در باغ موزه نگارستان
منیر شاهرودی فرمانفرمائیان - منیر فرمانفرمائیان - کاخ گلستان
منیر فرمانفرمائیان در باغ موزه نگارستان
منیر شاهرودی فرمانفرمائیان - منیر فرمانفرمائیان - کاخ گلستان
گوشه‌ای از چیدمان آثار در تالار دائمی منیر فرمانفرمائیان در باغ موزه نگارستان