چمدان : گورستان یا مزار جوی هرهر، قبرستانی قدیمی است که در دل محله جوی هرهر واقع شده است، این گورستان  اگر چه به نام جوی هرهر شناخته می‌شود اما سال‌ها پیش از احداث جوی هرهر وجود داشته و به آن «مزار» می‌گفتند چرا که  مزارِ بزرگ و متداول شهر بوده است.

بهترین منبع برای شناخت این مزار و همچنین بزرگان دفن شده در آن، کتاب «مظلوم‌ترین مزار یزد، مزار جوی هرهر» تألیف حبیب مهرنیا است. در این کتاب به خوبی علت نام‌گذاری و همچنین علت اهمیت این مزار شرح داده شده است.

مزار جوی هرهر | عکس: مهسا قاضی

حبیب مهرنیا به جهت نام عجیب این مزار بعد از بررسی‌های فراوان به این نتیجه رسیده است که «جوی هرهر» به معنای «جوی همگانی پر آب و خروشان» است یا به عبارتی دیگر، جویی است که متعلق به گروه و یا مجموعه خاصی نیست و همگی به آزادی می‌توانند از آن استفاده کنند.

مزار جوی هرهر | عکس: مهسا قاضی

وجود این جوی پرآب، باعث شده این نام بر روی منطقه باقی بماند اما باید توجه کرد منظور از جوی، جوی آبی که بر روی زمین روان باشد، نیست، بلکه منظور جوی زیر زمینی است که یکی از عناصر اصلی شبکه گسترده انتقال آب در شهر یزد بوده است.

مزار جوی هرهر | عکس: مهسا قاضی

اکنون، نام جوی هرهر در محاورات عادی مردم به «جرهر» تغییر پیدا کرده است و اغلب مردم این مزار را به «جرهر» می‌شناسند.

مزار جوی هرهر | عکس: مهسا قاضی

در این مزار سنگ قبرهایی از دوره صفویه تا عصر حاضر به صورت لوحه‌ای و صندوقی وجود دارد و بقایای ۵ آرامگاه خصوصی نیز باقی مانده‌است اما بقیه بخش‌های وابسته به مزار مانند غسالخانه از بین رفته‌است.

مزار جوی هرهر | عکس: مهسا قاضی

اهمیت مزار جوی هرهر به افراد سرشناس خفته در آن است که همگی از افتخارات یزد و حتی ایران به شمار می‌آیند.

از معروف‌ترین این افراد که نامش برای بسیاری از یزدی‌ها آشناست، بانویی است معروف به «زن استاد اشرف آهنگر» که در جهان تشیع ضرب المثل در خواندن زیارت عاشورا بود. آرامگاه وی در سمت راست قسمت ورودی مزار و تقریباً در جلوی انبار شهرداری قرار گرفته است. بر روی مزار این بانو صفه‌ای درست شده و روی قبر هم پوششی فلزی با پارچه سبز پوشانده شده است. این بانو بیش از یک قرن است که در این مزار آرمیده و در کتاب مفاتیح الجنان نام او به عنوان کسی که الگو و نمونه در خواندن زیارت عاشورا بوده معرفی شده‌است.

یکی دیگر از مشهورترین افراد آرامیده در این مزار استاد قنبر کاشی ساز نائینی میبدی است که از او با عنوان بنیانگذار صنعت کاشی‌سازی در میبد یاد می‌شود.

مزار جوی هرهر | عکس: مهسا قاضی

در گذشته پارک وحشی بافقی و بخشی از خیابان مهدی تا جایی که مدرسه شهید مطهری قرار دارد بخشی این مزار بوده است اما در دهه‌های اخیر با احداث یک خیابان فرعی این مزار به دو قسمت تقسیم شده و با حصارکشی آجری از بقیه محله جدا شده است. مساحت تقریبی این مزار در حال حاضر ۵۲ هزارمتر مربع است.

مزار جوی هرهر | عکس: مهسا قاضی

 

گزارش: مهسا قاضی