چمدان : جمعه شب۳۱ فروردین ۹۷ متنی با این تیتر «پایان کار کاخ موزه‌ سعدآباد» از «کامران عدل» عکاس مشهور ایرانی و برادر مرحوم پروفسور «شهریار عدل» یکی از چهره‌های برجسته حوزه میراث فرهنگی در شبکه‌های مجازی دست به دست شد که فحوای آن بر این موضوع تأکید داشت که دیروز مطلع شدم که باغ‌موزه‌ کاخ سعدآباد از مالکیت میراث فرهنگی خارج شده است و «بنیاد مستضعفان» دست روی آن گذاشته و صاحبش شده است. به‌همین علت، عده‌ای از دلسوزان میراث فرهنگی در روزنامه‌ شرق، به‌این عمل اعتراض کرده بودند و از رئیس جمهور خواسته‌اند که مانع این کار بشود. او از مردم و دلسوزان میراث فرهنگی خواسته بود که نسبت به این اقدام واکنش نشان بدهند و مراتب اعتراض خود را به گوش مسؤولان ذی ربط برسانند.»

خبرنگار چمدان بلافاصله همان شب با کامران عدل تماس گرفت و او ضمن اظهار بی‌اطلاعی از این متن و در عین تأکید بر این که او هم مانند سایر افراد مخالف واگذاری بناهای تاریخی همچون سعدآباد و نیاوران به ارگان‌ها و نهادهایی غیر از سازمان میراث فرهنگی است، گفت: به علت مشغله زیاد و تلاش برای برگزاری یک نمایشگاه نزدیک به چهار ماه است که نه با رسانه‌ها گفت و گو کرده و نه در جایی متنی نوشته است و نمی‌داند چه کسی متنی به نام او را دست به دست کرده است.

اما پس از ارسال متن، حدود یک ساعت بعد او در تماسی با خبرنگار چمدان اعلام می‌کند: «جستجو کردم. این متن از آن من است اما برای اکنون نیست و متعلق به چندین ماه پیش است زمانی که بحث احتمال خروج سعدآباد از مالکیت سازمان میراث فرهنگی مطرح شد و این یادداشت متعلق به اکنون نیست.»

کامران عدل

اما ماجرا به همین جا ختم نشد و همچنان این متن در حال گردش در شبکه‌های مجازی است و تعداد قابل ملاحظه‌ای از کارشناسان در تماس با خبرنگار چمدان خواستار پیگیری موضوع شدند.

در نهایت این موضوع با ابراهیم شقاقی لوشکانی مدیرکل حقوقی و املاک سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مطرح شد.

ابراهیم شقاقی لوشکانی در گفتگو با خبرنگار چمدان با تأکید بر این که اتفاق جدیدی برای مجموعه سعدآباد رخ نداده است، توضیح می‌دهد: بعد از انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(ره) حکم حکومتی خطاب به شورای انقلاب اسلامی صادر کردند که به موجب این فرمان کلیه اموال منقول و غیرمنقول سلسه پهلوی به نفع مستضعفان مصادره و هزینه شود. این حکم با نظارت و مدیریت شورای انقلاب اسلامی اجرا و داشته‌های سلسله پهلوی برای مستضعفان هزینه شد.

به گزارش چمدان، مسئولان بنیاد مستضعفان که مدعی مالکیت بر کاخ‌های نیاوران و سعدآباد تهران هستند به سخنانی از امام خمینی(ره) استناد می‌کنند که فرموده بودند: «به دولت ابلاغ نمایید که این غنائم مربوط به دولت نیست و امرش با شورای انقلاب است و آنچه مأموران دولت به دست آورده‌اند یا می‌آورند باید تحویل بدهند». بر همین اساس بنیاد مستضعفان معتقد است که کاخ‌های سعدآباد و نیاوران نیز از جمله دارایی‌های خاندان پهلوی به شمار می‌رود و نباید تحت مالکیت دولت قرار داشته باشد.

ماجرای ادعای مالکیت بنیاد مستضعفان به زمان قهر یازده روزه رئیس‌جمهوری دولت دهم و مشاجرات سیاسی باز می‌گشت. در آن هنگام حمید بقایی رئیس وقت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری درخواست ابطال اسناد مالکیت بنیاد بر کاخ سعدآباد و نیاوران را داد و به این ترتیب اختلافاتی بین سازمان میراث فرهنگی و بنیاد مستضعفان برای مالکیت سعدآباد و نیاوران شکل گرفت تا آنجا که بنیاد با تشکیل پرونده‌ای در دادگاه انقلاب اسلامی، خواستار تعیین تکلیف بر ادعای مالکیت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بر آن دو مجموعه شد.

ابراهیم شقاقی لوشکانی معاون حقوقی و املاک سازمان میراث فرهنگی

این در حالی بود که از سال ۱۳۶۰ سازمان میراث فرهنگی مالک این دو مجموعه بود. چرا که همان‌گونه که در فرمان صریح حضرت امام(ره) آمده بود امر اموال مصادره‌ای یاد شده با شورای انقلاب بوده و شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ ۲۳ فروردین ۱۳۵۹ در لایحه قانونی راجع به کاخ‌های نیاوران و سعدآباد و اموال مربوط را به قرار زیر تصویب کرده بود: «کلیه کاخ‌های نیاوران و سعدآباد با محوطه و تأسیسات آن جهت ایجاد موزه و پارک در اختیار وزارت فرهنگ و آموزش عالی قرار می‌گیرد. متعاقبا مجلس شورای اسلامی در‌ سال ۱۳۶۰ قسمتی از این لایحه را اصلاح کرده که با تأیید شورای نگهبان ابلاغ شده است.»

در طول این سال‌ها بنیاد مستضعفان هم سندی در دست داشت اما ادعای مالکیت نمی‌کرد. با این اقدام بقایی، بنیاد مستضعفان به بهانه تجمیع اموال و املاک و با طرح دعوی در دادگاه توانست در سال ۹۳ رأی دادگاه بدوی را به نفع خود کسب کند و دادگاه رأی به مالکیت بنیاد مستضعفان بر این دو کاخ رأی داد.

در حال حاضر دو سند یکی در دست سازمان میراث فرهنگی و دیگری بنیاد مستضعفان وجود دارد،

ابراهیم شقاقی لوشکانی مدیرکل حقوقی و املاک سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در این باره می‌گوید: «اکنون سند معارض وجود دارد یعنی سازمان میراث فرهنگی سند قانونی دارد و بنیاد هم برای خودش یک سند گرفته است. این در حالی است که سند ما باطل نشده است. پس از طی مراحل مختلف در دادگاه، اکنون پرونده به مرحله تجدید نظر و کمیسیون اصل ۴۹ قانون اساسی به ریاست حجت الاسلام محسن اژه‌ای رسیده تا در مورد مالکیت این دو مجموعه تصمیم گیری نهایی شود.»

او تأکید می‌کند: «بخش حقوقی سازمان در حال پیگیری این موضوع در قوه قضاییه و کمیسیون مستندسازی دولت است که به امید خدا سند بنیاد مستضعفان ابطال شود. سعدآباد در اختیار میراث فرهنگی است و مالکیت آن با میراث فرهنگی است. موضوع سند معارض هم چهار پنج سال پیش اتفاق افتاده است و موضوع جدیدی نیست. این اختلاف جدیدی نیست و در دادگاه دنبال می‌شود.»

مدیرکل حقوقی و املاک سازمان میراث فرهنگی می‌افزاید: «بر اساس مستندات موجود کاخ‌ موزه‌های سعدآباد و نیاوران در دوران پهلوی به وزارت دربار تعلق داشته و با هزینه بیت‌المال احداث شده است بنابراین جزو اموال خاندان پهلوی به‌حساب نمی‌آید و جزو بیت‌المال و عمومی است و لذا این دو مجموعه مصداق حکم حضرت امام (ره) که فرموده بودند اموال خاندان پهلوی و اطرافیانشان در اختیار بنیاد مستضعفان قرار بگیرد، نیست چون اموال دولتی است و متعلق به مردم است.»

او ادامه می‌دهد: «من شخصاً به عنوان مدیر کل بخش حقوقی پیگیر موضوع هستم، آقای مونسان رئیس سازمان میراث فرهنگی هم کتبی و شفاهی و حضوری همواره بر پیگیری موضوع تأکید کردند. ما در حال تعامل با بنیاد هستیم که این مسأله حل شود.»