چمدان : نشست شوش شهر ریشه‌ها در حالی دیروز با حضور پیشکسوت باستان‌شناسی استاد مهدی رهبر، دکتر عباس مقدم، دکترمحمد رضا چیت ساز، دکتر علیرضا سرداری برگزار شد که محمد حسن طالبیان معاون میراث فرهنگی به عنوان نخستین سخنران صرفاً به ارائه توضیحاتی پرداخت و جلسه را به دلیل حضور در برنامه‌ای از هیأت دولت ترک کرد که این موضوع در ادامه جلسه با اعتراض حضار مواجه شد.

طالبیان در این نشست با اشاره به دو پل نظام مافی و پل روگذر شوش که از ۵ سال پیش با چالش مواجه بوده است، می‌گوید: یکی از این پل‌ها درست روی چهارراهی که وارد شوش می‌شود، حدود دو دهه پیش ساخته شد. از آنجا که این محدوده در جاده ترانزیت اصلی اندیمشک- اهواز قرار داشت، چهار راه شوش همیشه با تلفات انسانی رو به رو بود بنابراین تصمیم به ایجاد چنین پلی گرفتند. برای احداث این پل حتما شمع‌های مختلفی زده‌اند و بخشی از این زمین را آشفته کردند اما امروز مردم به این نتیجه رسیده‌اند که این‌جا منظر ورودی شهر را مخدوش کرده و بهتر است این پل را بردارند.

وی با بیان این که تقاضاهای مردمی می‌تواند درست یا نادرست باشد، ادامه می‌دهد: پروژه دوم درست روبه روی بیمارستان نظام مافی است، که پایه‌های آن را حدود ۱۲ سال پیش نصب کردند، فقط مانده بود که پل اصلی را احداث کنند ، به قول خودشان دو گره ترافیکی در این شهر وجود دارد که سال‌ها در مورد آن نظرات مختلفی ارائه می‌شود.

او با اشاره به این که سازمان میراث فرهنگی ۵ سال پیش فعالیت‌هایی برای آماده‌سازی شوش و ارزش‌های شوش در سطح جهانی را آغاز کرده، می‌گوید: همان زمان به مسئولان شهری اعلام کردیم اگر خواهان ثبت جهانی شوش هستید، این دو پروژه را اجرا نکنید.

به گفته طالبیان پس از ثبت جهانی بار دیگر مسوولان شهری تصمیم به پیگیری گرفتند و به نظرشان ‌رسید که طرحی دهند. این در حالی بود که سال‌ها وزارت راه ایده داشت که زیرگذر را روی چهارراه شوش احداث کند. همچنین ساخت پل نظام مافی شوش را نیز اجرا کند.

به گزارش چمدان، نخستین پرسشی که با شنیدن این بخش از سخنان معاون میراث فرهنگی مطرح می‌شود آن است که طالبیان و گروه همراهش از چه شیوه استدلالی و منطقی برای اقناع مسوولان شهری و مردم شوش استفاده کرده‌اند که با فاصله دو سال، آنها دوباره مطالبه خود در این زمینه را مطرح کرده‌اند؟ شوش در تابستان سال ۹۴ به ثبت جهانی رسیده و اکنون در زمستان ۹۶ با بحران عبور زیرگذر مواجه است!

 

 

بنا به ادعای طالبیان وی با وزارت راهی‌ها صحبت می‌کند که این یک اقدام ضد و نقیض است. از یک طرف می‌خواهید پل را بردارید و منظر شهر حفظ شود، از یک طرف منظر را خراب می‌کنید. در نهایت او آنها را قانع می کند و وزارت راهی‌ها متوجه می‌شوند نمی‌‌توانند این پروژه‌ها را اجرا کنند.

بنا بر اظهار نظر معاون میراث فرهنگی، این معاونت حتی برنامه‌ای ارائه می‌دهد که در آن تأکید می‌شود به جای پل نظام مافی می‌توان از کنار گذر به میدان رفت و دور زد و مسیر را طی کرد، یا برای کمربندی شهر اعتبار گرفت که به گفته‌ او این پیشنهاد عملاً وزارت راهی‌ها را راضی می‌کند اما به دلیل نبود اعتبار این اقدامات به طور دائم عقب می‌افتد.

او در این باره توضیح می‌دهد: اداره کل راه و شهرسازی زیربار نمی‌رفت، می‌دانست برای این پروژه‌ باید اعتبار بگذارد یا این که زمین‌هایی را برای اجرای این پروژه تملک کند که در اولویتشان نبود.

طالبیان مدعی است حدود ۵ سال با روش اقناعی و گفت‌وگو جلوی این اتفاقات را گرفته است، او می‌گوید: «برای این که مردم آگاه شوند باید به آن‌ها گفت چقدر شوش دارای اهمیت است و این آگاهی بخشی است که اهمیت دارد.»

به گزارش چمدان، با شنیدن این سخنان مقام مسوول در میراث فرهنگی پرسش دیگری در ذهن شکل می گیرد که اگر وزارت راه و شهرسازی برای اجرای کمربندی که به گفته برخی کارشناسان حدود ۱۵ میلیارد تومان هزینه دارد، بودجه نداشت چگونه برای عبور زیرگذر ۲۴ میلیارد تومانی بودجه دارد و آن را مقرون به صرفه می‌داند؟ و پرسش بعد این که چه کسی باید اهمیت شوش را برای مردم تشریح می‌کرد؟ وقتی سازمان میراث فرهنگی نتوانسته اهمیت شوش را به مسوولان یک شهر که قاعدتاً باید نخبه‌تر از دیگر اقشار جامعه باشند تفهیم کند چه انتظاری از مردم دارد؟

مردم قرار است به شوش بیایند که چه چیزی را ببینند؟ احتمالاً محوطه باستانی شوش و دانیال نبی (ع) نخستین و تنها گزینه پیش روی آنها هستند و سپس با کمی فاصله از شهر شوش، هفت تپه و چغازنبیل در انتظار گردشگران است، پس رونق گردشگری شوش مشخصاً منوط به حفظ میراث فرهنگی آن است.

چگونه امکان دارد به بهانه توسعه گردشگری منبع همان گردشگری را از بین برد؟ پایگاه شوش در این زمینه تا کنون چه اقدامی انجام داده است؟ معاونان رییس جمهور در کدام بسته حمایتی برای شوش پس از ثبت جهانی برنامه‌ریزی کرده‌اند؟ طالبیان چه موقع با معاون گردشگری کشور و رئیس سازمان میراث فرهنگی در مورد اهمیت شوش سخن گفته و از آنها درخواست کرده تا سرمایه‌گذاران گردشگری را به آن سمت سوق دهند که امروز مسوؤلان شهری شوش به خود اجازه ندهند نظر کارشناسی صاحب خانه (میراث فرهنگی) را نادیده بنگارند و بگویند باید زیر گذر عبور کند.

طالبیان می‌گوید: «با دو زبان با آنها صحبت کردیم یکی تأکید کردیم که این جا شوش است، هر جای زمین را بکنید به آثار می‌رسید، هرچند زمین ظاهری آشفته داشته باشد اما مسوؤلان اصرار داشتند که چون ۱۰ سال پیش اینجا برای نصب پایه‌های پل شمع زده‌اند برای عبور زیرگذر هم مشکلی نیست و آثاری وجود ندارد. از سوی دیگری گفتیم از منظر زیبایی شناختی و معماری ایجاد یک گودال سر چهارراه اصلا جالب نیست. این جلسات و گفت و گوها خیلی طول کشید. تقریبا افراد زیادی را همراه کردیم، اما برخی افراد مانند نماینده مجلس و مردم هنوز همراه نشده‌اند.»

به گزارش چمدان، محمد حسن طالبیان، کارشناسی ارشد معماری از دانشگاه تهران و دکتری معماری-مدیریت و حفاظت میراث جهانی از همان دانشگاه را داراست. سید محمد بهشتی رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری دارنده کارشناسی ارشد مهندسی معماری از دانشکدهٔ معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی و عضو پیوستهٔ فرهنگستان هنر است. محمد حسین ارسطو زاده – مدیر پایگاه شوش – نیز تحصیلاتش مرتبط با عمران و معماری است. این سه نفر چه دلایل مهندسی ارائه کرده‌اند که قابل فهم نباشد؟ آن هم در حالی که طالبیان خود اذعان می کند به آنها گفته که از نظر منِ مهندس این کار خوبی نیست. چرا طالبیان ۵ سال روال گفت و گو را ادامه داده و یکبار محکم پاسخ نداده به دلیل وجود آثار در عرصه و حریم ثبت ملی و ثبت جهانی امکان عبور زیرگذر نیست. در تمام این سال‌ها طالبیان و بهشتی جلسات متعددی با شورای عالی معماری در وزارت راه و شهرسازی داشته‌اند و با محمد سعید ایزدی معاون فعلی وزیر راه و شهرسازی، پیروز حناچی معاون پیشین وزیر راه و شهرسازی و عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی ابراز دوستی می کردند و مطمئنا دیدارهایی داشته‌اند. آیا اگر شوش به واقع دغدغه این مسوؤلان بود در یکی از صدها ملاقاتشان معاونان میراث نمی توانستند ابتدا برای همین مسوؤلان راه و شهرسازی آگاهی بخشی کنند و سپس از آنها درخواست کنند یک مسیر کارشناسی طراحی و اجرا شود؟ چطور پس از گزارش‌های رسانه‌ای و نامه جامعه باستان‌شناسی بلافاصله وزارت راه و شهرسازی به ضرورت تجدید نظر در این مقوله پی برد اما این امکان از سال ۹۲ که همه افراد نامبرده پست‌های حساسی در وزارت راه و شهرسازی داشتند، میسر نبود؟

طالبیان در جای دیگر از صحبت‌هایش تأکید می‌کند: «باید تلاش کنیم این‌ها (مردم و مسؤولان شوش) همراه شوند، نه دشمنِ میراث فرهنگی، چون به محض این‌که نوع رفتارمان به گونه‌ای دیگر باشد، آنها می‌گویند شما چه نفعی برای ما ایجاد می‌کنید، ما منفعتی نداریم، با این وجود ما باید از طریق گفت و گو با مردم این موضوع را پیش ببریم. از سوی دیگر چند سال است گفت وگو می‌کنیم تا کمربندی ایجاد کنند، اگر این کار انجام شود، مسلماً دیگر تریلی و کامیون وارد شهر نمی‌شود و خطرات بیشتری از بین می‌رود و به یک جاده خصوصی برای شهر شوش تبدیل می‌شود، شهر هم زیبا می‌شود. وزارت راه باید این موضوع را بپذیرد.»

 

 

در حالی معاون میراث فرهنگی این سخنان را عنوان می‌کند که دست برقضا این موضوع جزئی از مطالبات مردم است و نمی‌توان به صرف شانه خالی کردن از بار مسوؤلیت صورت مسأله را پاک کرد؟ سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چه اقداماتی را برای افزایش گردشگران شوش انجام داده است؟ شوش با داشتن چند اثر مهم مانند محوطه باستانی شوش، چغازنبیل، هفت تپه، بقعه دانیال نبی(ع) چند مهمانسرا، مرکز فروش صنایع دستی، رستوران سنتی، اقامتگاه بومگردی و… دارد؟ سازمان میراث فرهنگی با چند مسوؤل دفاتر خدماتی برای تعریف تورهای ویژه شوش صحبت کرده است؟ چه بسته‌های حمایتی در نظر گرفته است؟  چند سرمایه‌گذار گردشگری را تشویق کرده که در حوزه گردشگری شوش سرمایه گذاری کنند که امروز مسوؤلان این شهر سخنانی این چنین غیر کارشناسی و دردآور در خصوص زیر گذر به میان نیاورند؟ مسوولان و نمایندگان میراث در کدام مدرسه و محل تجمع مردم از اهمیت شوش سخن گفتند. یادآوری این نکته هم ضروری است که با وجود گذشت دو سال از ثبت جهانی شوش همچنان جشن ثبت جهانی آن برگزار نشده و تصویری از این ثبت در ذهن مردم شوش شکل نگرفته است.

طالبیان در عین حال اذعان می‌کند که نظرات واضح و شفاف میراث فرهنگی به وزارت راه و شهرسازی اعلام شده و آنها هم موافقند اما تا اکنون که برج دوازده است اعتبار عمرانی به هیچ دستگاهی داده نشده است، حتی یک ریال اعتبار تملک دارایی امسال به ما و هیچ دستگاهی داده نشده است، در این شرایط ما مجبوریم قدری موضوع را به تعویق بیندازیم و کمک کنیم تا این کمربندی را ایجاد کنند.

به گزارش چمدان، چرا باید این موضوع دقیقاً به انتهای سال سوق ختم شود؟ در صورت نبود اعتبارات چگونه بدون برنامه ریزی روگذر برداشته شده است؟ آیا بهتر نبود به جای مجوز گمانه زنی سازمان میراث فرهنگی به صراحت و با شفافیت نظر خود را مبنی بر مخالفت با عبور زیرگذر اعلام می کرد؟

او اعلام می‌کند که ظرف چند روز آینده به اتفاق معاون وزیر راه به خوزستان می‌رود تا استاندار را ترغیب کنند اعتباراتی برای این طرح در نظر بگیرد. طالبیان همچنین به ملاقاتش با استاندار خوزستان در چند روز پیش و در شورای عالی معماری خبر می‌دهد و معتقد است خوشبختانه استاندار با نظرات ما همراه است و اگر تلاش کنیم کمربندی ایجاد شود به نفع مردم و منطقه است.

طالبیان یادآوری می‌کند که در ۵ سال گذشته به هیچ کس مجوز نداده‌ایم و نمی‌خواهیم بدهیم مگر این که کل اجتماع مربوطه بخواهند تصمیمی بگیرند. چندین بار از شوش به دفتر من آمده‌اند، هرچند گاهی با ناراحتی هم رفته‌اند اما من خودم خوزستانی هستم و قطعاً جز صلاح مردم آنجا چیزی نمی‌خواهم.

او همچنین به خدمات انجام شده در شوش اشاره می‌کند و از وضعیت بد قلعه شوش و انبارها سخن می گوید که امروز پس از چند سال تلاش در وضعیت مناسبی قرار دارد هرچند که تا ایده‌آل‌ها فاصله زیادی دارد.

به نظر می رسد واقعا شوش باستانی تا رسیدن به ایده آل فاصله بسیاری دارد وگرنه امروز شاهد نبودیم که موتور سواران بر روی عرصه آن یکه تازی کنند و پارکورکاران در آنجا به خودنمایی بپردازند و حفاری های غیر مجاز زمین شوش را به چهل تکه وصله دار تبدیل کنند.

وی همچنین یادآوری می‌کند که هر کار عمرانی برای این جاده و سایر نقاطی که دارای ضوابط عرصه ملی است منوط به گرفتن استعلام از پژوهشکده باستان‌شناسی است. تا الان نیز بررسی‌هایی انجام شده تا توضیح دهند که چه می‌شود.

به گزارش چمدان، با وجود این استدلال از سوی طالبیان همچنان این پرسش از سوی طیف های مختلف باستان شناسی مطرح است که وقتی عرصه و حریم ثبت ملی از سوی سازمان میراث فرهنگی به استانداری و مسوولان شهری شوش ابلاغ شده چه حاجت به گمانه زنی و استعلام از پژوهشکده است و چرا سید محمد بهشتی و محمد حسن طالبیان به صراحت اعلام نکردند که به دلیل عبور این زیرگذر از عرصه و حریم میراث فرهنگی با این عمل مخالف هستند؟ چرا موضوع را همان زمان در شورای عالی معماری مطرح نکردند و چرا همان زمان از وزیر و معاونان راه و شهرسازی نخواستند تا تدبیری برای این موضوع بیاندیشند؟