چمدان : سارا كريمان فارغ التحصیل رشته‌ پژوهش هنر از دانشگاه علم و فرهنگ در یادداشتی نوشت:

زیبایی شناسی در آغاز شناختی تجربی یا عملی بود ولی به تدریج به دانشی نظری مبدل گردید و سرانجام در سده هجدهم به صورت یکی از مباحث فلسفی در آمد. فلسفه  زیبایی در مراحل نخست خود از موضوعات فلسفه ماوراء طبیعت و فلسفه اخلاق جدا نبود. افلاطون و افلاطیون و لانگینوس و پس از آن حکیمان عصر میانه این سنت کهن را حفظ کردند.

در عصر جدید شافتس بری، جان لاک و دیوید هیوم، مفاهیم جمالی را از لحاظ روانشناسی مورد تحلیل قرار دادند. کانت، زیبایی شناسی را بنیاد نهاد و به دوبخش زیبایی و هنر تقسیم کرد. پس از کانت، زیبایی شناسان از منظر دیگری به موضوع نگریستند و دو مقوله بنیادی یافتند. زیبایی شناسی محتوا و زیبایی شناسی صورت، ولی نفوذ کانت از میان نرفت و کسانی چون شیللر و هگل را به بار آورد.

هگل فلسفه هنر خود را یکی از جلوه های ذاتی عقل مطلق می شمرد. از دیدگاه هگل، تاریخ زیبایی شناسی، شامل سه دوره است: دوره استیلای ماده بر اندیشه، دوره تعادل ماده و اندیشه و دوره غلبه اندیشه بر ماده، هر یک از این سه دوره، نماینده سبکی ویژه بود. سبک سمبلیک متعلق به مشرق زمین، سبک کلاسیک متعلق به یونان و سبک رمانتیک متعلق به اروپای مسیحی.

علوم جمالی، مشتمل بر علم زیبایی شناسی و وابسته های آن با تحلیل ارزش های عاطفی جامعه، هنجارهای ذوقی جامعه را ارایه می کنند. هدف آنها دستیابی بر شناخت عواطف سازگار با زمینه عاطفی جامعه یا یکی از گروههای جامعه است و عواطفی که با زمینه عاطفی جامعه سازگار باشد. در زیبایی شناسی، ارزش ویژگی بارز است و «قشنگی» و «لطف» و «عظمت» و «والایی» و «قدس» با آن هم خانواده‌اند.

زیبایی شناسی در واقع بررسی و قضاوت در خصوص زیبایی است. توماس آکوینی در تعریف زیبایی گفته است: آنچه که ادراک آن موجب لذت می شود و ادراک را به دودسته حسی و عقلی تقسیم می نماید و ضمن ان حس دیدن را به عنوان کامل ترین حواس معرفی می نماد که توانایی آن را دارد تا نایب حواس دیگر باشد، در قرون وسطا دیدن و ادراک تنها به حوزه احساس محدود نمی شد. توماس قدیس این مفاهیم را در مورد تمامی شناخت های عقلی به کار می برد. جرج سانتایا عقیده دارد، زیبایی لذتی است که وجود خارجی یافته است و زیبایی وعده لذت است. ویل دورانت نیز همچنین در کتاب لذات فلسفه اذعان داشته است زیبایی زاده میل است.

چیستی هنر یکی از دو موضوع اساسی در زیبایی شناسی فلسفی است. یکی از اساسی ترین کارکردها و اهداف بسیاری از موزه ها ایجاد تجربه زیبایی شناختی حین بازدید است، به بیان دیگر می توان گفت موزه مهیج و برانگیزاننده حس زیبایی شناختی است. بازدید کننده ضمن بازدید از اشیاء و رویا پردازی، موقعیتی شخصی و سابژکتیو را تجربه می کند. لذا موزه ها فضایی معین شده برای نیل به زیبایی شناسی و تجربه زیبایی شناختی است، از طرفی دیگر میل غریزی به زیبایی و شان بخشی به آنچه در داوری زیبایی شناختی متناسب با عصر خود آن را زیبا و ارزشی می دانند موجب جمع آوری اشياء، مجموعه ها و سرانجام موزه ها شد.

 

شيلر از دو رانه يا غريزه در انسان سخن مي‌گويد. رانه حس و رانه فرم؛ رانه حس نماينده بعد حسي و مادي انسان است و رانه فرم نماينده بعد عقلاني و اخلاقي او؛ شيلر رانه سوم را «بازي» در نظر گرفته است و آنچه سبب مي شود كه انسان به اين رانه فرارود زيبايي است، انسان تنها با زيبايي بازي مي كند و زيبايي تنها موضوع بازي است، اما زيبايي آزادي در نمود است و نمود تنها قلمرو بازي ؛ اين رانه سوم در واقع گسست عقل و حس را وحدت مي بخشد. دو رانه فرم و حس هيچ يك بدون ديگري معنا ندارد و غالبا يكي بر ديگري برتري مي يابد؛ بازي بيش از هر چيز به معناي ميدان است، بازي مكاني است كه بدان نياز داريد تا از وقوع مواجهه ديالكتيكي جلوگيري كنيد. عمل انسان در رانه بازي ديگر نه فيزيكي است و نه اخلاقي؛ مجموعه اي است از حس و عقل، ضرورت و تصادف، قانون و آزادي، ماده وصورت. شيلر ميان انسان و زيبايي پيوندي عميق برقرار مي كند؛ او انسانيت و زيبايي را لازم و ملزم مي داند: وقتي عقل حكم مي كند كه انسانيتي همزمان اين قانون را اعلام مي كند كه آنجا يك زيبايي هست؛ نزد شيلر زيبايي امري است كه انسان حسي را به فرم و فكر هدايت مي كند و در عين حال به واسطه آن انسان روحي به ماده و به عالم حس برگردانده مي شود.

آلن مژيل: رابطه بازي و زيبايي در تفكر شيلر را در عبارت زير به خوبي توصيف كرده است: به زعم شيلر اين در هنر است كه رانه بازي ظهور مي كند. تنها در بازي هنر رانه حس و رانه فرم به هم آورده مي شوند؛ تنها در تفكر درباره امر زيباست كه انسان هماهنگ مي شود. لذا چنانچه بخواهيم ذات موزه را با انديشه شيلر مورد تحليل قرار دهيم؛ موزه ميداني است كه تصادم عقل و حس در آن أوج مي گيرد. در موزه هم اشياء و هم كليت موزه و چيدمان بازي زيبايي را فراهم مي آورد.