چمدان : سارا کریمان فارغ التحصیل رشته‌ پژوهش هنر از دانشگاه علم و فرهنگ در یادداشتی نوشت:

زیبایی شناسی در آغاز شناختی تجربی یا عملی بود ولی به تدریج به دانشی نظری مبدل گردید و سرانجام در سده هجدهم به صورت یکی از مباحث فلسفی در آمد. فلسفه  زیبایی در مراحل نخست خود از موضوعات فلسفه ماوراء طبیعت و فلسفه اخلاق جدا نبود. افلاطون و افلاطیون و لانگینوس و پس از آن حکیمان عصر میانه این سنت کهن را حفظ کردند.

در عصر جدید شافتس بری، جان لاک و دیوید هیوم، مفاهیم جمالی را از لحاظ روانشناسی مورد تحلیل قرار دادند. کانت، زیبایی شناسی را بنیاد نهاد و به دوبخش زیبایی و هنر تقسیم کرد. پس از کانت، زیبایی شناسان از منظر دیگری به موضوع نگریستند و دو مقوله بنیادی یافتند. زیبایی شناسی محتوا و زیبایی شناسی صورت، ولی نفوذ کانت از میان نرفت و کسانی چون شیللر و هگل را به بار آورد.

هگل فلسفه هنر خود را یکی از جلوه های ذاتی عقل مطلق می شمرد. از دیدگاه هگل، تاریخ زیبایی شناسی، شامل سه دوره است: دوره استیلای ماده بر اندیشه، دوره تعادل ماده و اندیشه و دوره غلبه اندیشه بر ماده، هر یک از این سه دوره، نماینده سبکی ویژه بود. سبک سمبلیک متعلق به مشرق زمین، سبک کلاسیک متعلق به یونان و سبک رمانتیک متعلق به اروپای مسیحی.

علوم جمالی، مشتمل بر علم زیبایی شناسی و وابسته های آن با تحلیل ارزش های عاطفی جامعه، هنجارهای ذوقی جامعه را ارایه می کنند. هدف آنها دستیابی بر شناخت عواطف سازگار با زمینه عاطفی جامعه یا یکی از گروههای جامعه است و عواطفی که با زمینه عاطفی جامعه سازگار باشد. در زیبایی شناسی، ارزش ویژگی بارز است و «قشنگی» و «لطف» و «عظمت» و «والایی» و «قدس» با آن هم خانواده‌اند.

زیبایی شناسی در واقع بررسی و قضاوت در خصوص زیبایی است. توماس آکوینی در تعریف زیبایی گفته است: آنچه که ادراک آن موجب لذت می شود و ادراک را به دودسته حسی و عقلی تقسیم می نماید و ضمن ان حس دیدن را به عنوان کامل ترین حواس معرفی می نماد که توانایی آن را دارد تا نایب حواس دیگر باشد، در قرون وسطا دیدن و ادراک تنها به حوزه احساس محدود نمی شد. توماس قدیس این مفاهیم را در مورد تمامی شناخت های عقلی به کار می برد. جرج سانتایا عقیده دارد، زیبایی لذتی است که وجود خارجی یافته است و زیبایی وعده لذت است. ویل دورانت نیز همچنین در کتاب لذات فلسفه اذعان داشته است زیبایی زاده میل است.

چیستی هنر یکی از دو موضوع اساسی در زیبایی شناسی فلسفی است. یکی از اساسی ترین کارکردها و اهداف بسیاری از موزه ها ایجاد تجربه زیبایی شناختی حین بازدید است، به بیان دیگر می توان گفت موزه مهیج و برانگیزاننده حس زیبایی شناختی است. بازدید کننده ضمن بازدید از اشیاء و رویا پردازی، موقعیتی شخصی و سابژکتیو را تجربه می کند. لذا موزه ها فضایی معین شده برای نیل به زیبایی شناسی و تجربه زیبایی شناختی است، از طرفی دیگر میل غریزی به زیبایی و شان بخشی به آنچه در داوری زیبایی شناختی متناسب با عصر خود آن را زیبا و ارزشی می دانند موجب جمع آوری اشیاء، مجموعه ها و سرانجام موزه ها شد.

 

شیلر از دو رانه یا غریزه در انسان سخن می‌گوید. رانه حس و رانه فرم؛ رانه حس نماینده بعد حسی و مادی انسان است و رانه فرم نماینده بعد عقلانی و اخلاقی او؛ شیلر رانه سوم را «بازی» در نظر گرفته است و آنچه سبب می شود که انسان به این رانه فرارود زیبایی است، انسان تنها با زیبایی بازی می کند و زیبایی تنها موضوع بازی است، اما زیبایی آزادی در نمود است و نمود تنها قلمرو بازی ؛ این رانه سوم در واقع گسست عقل و حس را وحدت می بخشد. دو رانه فرم و حس هیچ یک بدون دیگری معنا ندارد و غالبا یکی بر دیگری برتری می یابد؛ بازی بیش از هر چیز به معنای میدان است، بازی مکانی است که بدان نیاز دارید تا از وقوع مواجهه دیالکتیکی جلوگیری کنید. عمل انسان در رانه بازی دیگر نه فیزیکی است و نه اخلاقی؛ مجموعه ای است از حس و عقل، ضرورت و تصادف، قانون و آزادی، ماده وصورت. شیلر میان انسان و زیبایی پیوندی عمیق برقرار می کند؛ او انسانیت و زیبایی را لازم و ملزم می داند: وقتی عقل حکم می کند که انسانیتی همزمان این قانون را اعلام می کند که آنجا یک زیبایی هست؛ نزد شیلر زیبایی امری است که انسان حسی را به فرم و فکر هدایت می کند و در عین حال به واسطه آن انسان روحی به ماده و به عالم حس برگردانده می شود.

آلن مژیل: رابطه بازی و زیبایی در تفکر شیلر را در عبارت زیر به خوبی توصیف کرده است: به زعم شیلر این در هنر است که رانه بازی ظهور می کند. تنها در بازی هنر رانه حس و رانه فرم به هم آورده می شوند؛ تنها در تفکر درباره امر زیباست که انسان هماهنگ می شود. لذا چنانچه بخواهیم ذات موزه را با اندیشه شیلر مورد تحلیل قرار دهیم؛ موزه میدانی است که تصادم عقل و حس در آن أوج می گیرد. در موزه هم اشیاء و هم کلیت موزه و چیدمان بازی زیبایی را فراهم می آورد.