چمدان :  سال ۲۰۱۵ مجمع‌ عمومی ملل‌متحد، امسال را «سال بین‌المللی گردشگری پایدار برای توسعه» نامید. به‌مناسبت این نام‌گذاری، سازمان جهانی گردشگری ملل‌متحد برنامه‌هایی را برای سال ۲۰۱۷ با هدف ارائه راهکارهایی برای رشد اقتصادی پایدار و فراگیر، جامعیت اجتماعی، اشتغال و کاهش فقر، بازدهی منابع، حفاظت محیط‌زیست و تغییرات اقلیم، حفظ ارزش‌ها، میراث و تنوع فرهنگی و همچنین رسیدن به درک مشترک زیر سایه صلح و امنیت تدارک دیده است.

 

جزیره مرجانی غیرمسکونی مارو- توجه طبیعت‌گردان در سال‌های اخیر به این جزیره شگفت‌انگیز در آب‌های نیلگون خلیج‌فارس به منبع جدید درآمد برای مردم بندر مقام در استان هرمزگان تبدیل شده است

 

  • رشد اقتصادی در زمان بحران

مهم‌ترین علت این نام‌گذاری، توانایی‌های صنعت گردشگری در جهان است که نسل‌به‌نسل به رشدش ادامه می‌دهد و با ایجاد مشاغل جدید به توسعه ملی و منطقه‌ای کشورها کمک می‌کند.

درحال حاضر صنعت سفر و گردشگری از هر ۱۰ شغل یک شغل را در سیاره زمین به خودش اختصاص داده است و از این‌رو، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های اشتغال‌زایی در جهان شناخته می‌شود. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که در یک دهه آینده شکل‌گیری مشاغل جدید در این بخش سیر صعودی خواهد داشت.

براساس گزارش سازمان بین‌المللی کار، تا پایان سال ۲۰۱۷ بیش‌از ۲۰۰میلیون انسان بدون شغل در جهان وجود خواهند داشت. این‌میان، صنعت گردشگری ۱۰درصد از تولید ناخالص داخلی در دنیا و ۷درصد از تجارت جهانی را ارائه می‌دهد. در ۶ سال بعد از بحران اقتصادی سال ۲۰۱۰، در شرایطی که بیشتر صنایع با ضرر مواجه بودند تعداد بین‌المللی گردشگران با حدود ۴درصد رشد جهانی مواجه بود. همین‌ مسئله از توانایی‌های بالقوه رشد اقتصادی در بخش گردشگری حکایت دارد. این صنعت، ۳۰درصد از مشاغل خدماتی جهان را در اختیار دارد و به‌ازای هر ۳۰ گردشگر جدیدی که به مقصدی خاص می‌روند یک شغل جدید در آن مقصد شکل می‌گیرد. از سوی دیگر، صنعت سفر و گردشگری تقریباً دو برابر هر بخش دیگری برای زنان اشتغال‌زایی کرده است. این حوزه، علاوه‌براینکه فرصت‌های شغلی جدیدی را برای افراد با مهارت بالای حرفه‌ای فراهم می‌کند، در ایجاد فرصت‌های شغلی برای کارگران با مهارت پایین، افراد زیر ۱۸ سال، مهاجران و زنانی که به‌سبب مسئولیت‌های خانوادگی مشاغل نیم‌وقت را ترجیح می‌دهند هم نقشی کلیدی ایفا می‌کند.

طالب ریفای، دبیرکل سازمان جهانی گردشگری ملل‌متحد در یادداشتی که در وبگاه مجمع جهانی اقتصاد منتشر شده است درخصوص توانایی بالای صنعت گردشگری در اشتغال‌زایی می‌نویسد: «کشور اسپانیا، که بهترین متخصص این بخش است، فقط در سال ۲۰۱۵ با ایجاد ۱۲۰هزار شغل جدید در حوزه گردشگری موفق شد مستقیم یا غیرمستقیم به ۲٫۳میلیون نفر کار ارائه دهد. درحقیقت می‌توان گفت باوجوداینکه اتحادیه‌اروپا از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ با بحران اقتصادی شدیدی دست‌وپنجه نرم می‌کرد صنعت گردشگری و به‌ویژه بخش‌های خدماتی این صنعت در کشورهای عضو اتحادیه‌اروپا با رشد متوسط سالانه ۰٫۹درصد مواجه بودند.»

 

میدان آزادی تفلیس. گرجستان یکی از نمونه کشورهایی است که علاوه‌بر کشاورزی،  به‌ویژه در دو سال اخیر که ترکیه با حملات داعش مواجه بود، به یکی از قطب‌های گردشگری ایرانی‌ها تبدیل شد. حاصل افزایش نرخ گردشگران ایرانی، افزایش اشتغال و درآمدزایی برای این کشور است

 

  • نقش فناوری و نوآوری در رشد گردشگری

با فناوری و نوآوری می‌توان فرصت‌های شغلی جدیدی در گردشگری به‌وجود آورد. برای مثال، در بخش امنیت در سفر، فناوری‌ زیست‌سنجی با ارائه نرم‌افزارهای تشخیص چهره قادر است هویت مسافران را از راه‌های ایمن‌تری نسبت به شیوه‌های مرسوم احراز کند. کمااینکه، در دو سال اخیر، بسیاری از کشورها برای مثال، هند در مرزهای زمینی و هوایی از این فناوری بهره می‌گیرند. اینترنت موبایل، تلفن‌های همراه هوشمند و تبلت‌ها، جی‌پی‌اس و برنامک‌ها و وبگاه‌های مختلف مناسب سفر (ویژه رزرو هتل و هواپیما و قطار ، خرید بلیت اماکن تاریخی و تفریحی) همگی کیفیت سفر را در یک‌دهه اخیر ارتقا داده‌اند. این افزایش نوآوری در ارائه سرویس‌های سفر که از آن به‌عنوان «سفر هوشمند» (Smart Travel) یاد می‌شود طیف وسیعی از خدمات دولتی شامل زیرساخت‌های هوشمند، روادید هوشمند، مرزهای هوشمند، امنیت هوشمند و همچنین خدمات بخش خصوصی شامل برنامه‌ریزی آنلاین سفر، مکان‌یابی و پزشکی هوشمند را در بر می‌گیرد. پزشکی هوشمند به اپلیکیشن‌هایی اطلاق می‌شود که خدمات پزشکی ارائه می‌کنند که از آن‌جمله می‌توان به کنترل فشارخون و ضربان قلب، یادآوری و کنترل میزان مصرف داروهای اصلی برای مثال، انسولین و داروهای قلب، مکان‌یابی مداوم بیمار و همچنین ارسال اطلاعات پزشکی برای مراکز درمانی تحت پوشش اشاره کرد. این برنامک‌ها به افرادی که از بیماری‌های مزمن یا سخت‌علاج رنج می‌برند حس امنیت و آسودگی پزشکی بیشتری می‌دهد. به‌این‌ترتیب، این افراد ترغیب می‌شوند که سفر کنند.

 

  • گردشگران دیروز با گردشگران فردا فرق دارند

زمانی سفرکردن کالایی لوکس به‌شمار می‌رفت و فقط به افراد ثروتمند تعلق داشت. اما بعد‌ از جنگ جهانی دوم و با رشد اقتصادی که با افزایش حقوق و کاهش ساعت کاری همراه بود اقشار متوسط هم توانستند به تعطیلات بروند و زمانی را خارج از شهرها و در طبیعت بگذرانند. به‌این‌ترتیب، صنعت گردشگری در جهان شکل گرفت و به یکی از درآمدهای اصلی بسیاری از کشورها به‌ویژه کشورهای غیرنفتی تبدیل شد. به‌طوری‌که براساس گزارش سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) تعداد گردشگران بین‌المللی در سال ۲۰۱۶ یک‌میلیاردو۲۴۰میلیون نفر بود درحالی‌که سال ۱۹۵۰ فقط ۲۵میلیون گردشگر بین‌المللی در سراسر جهان بوده است.

در دهه‌های گذشته، آمریکای شمالی و اروپا بازارهای سفر را در اختیار داشتند. این بازارها در دهه‌های آینده هم به رشد خودشان ادامه می‌دهند اما نرخ این رشد دیگر به‌اندازه سایر مناطق نخواهد بود. درحقیقت، تا سال ۲۰۳۰ بیشترین میزان رشد در سفرهای بین‌المللی برای بازارهای نوظهور آفریقا، آسیا و خاورمیانه پیش‌بینی‌ می‌شود.

این مناطق علاوه‌براینکه بازارهای وسیع‌تری را به‌دست خواهند آورد به‌دلیل تنوع اقلیمی، فرهنگی و تاریخی بیشتر قادر خواهند بود جاذبه‌های گردشگری بیشتری را نسبت به آمریکای شمالی و اروپا ارائه کنند. به‌طوری‌که ۱۰ مقصدی که بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۶ با بیشترین میزان رشد در جذب گردشگر مواجه خواهند بود در هند، آنگولا، اوگاندا، برونئی، تایلند، چین، میانمار، عمان، موزامبیک و ویتنام قرار دارند.

همچنین افزایش ۳میلیاردی جمعیت طبقه متوسط در سطح جهانی بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۳۱ به‌ویژه در کشورهای چین و هند (که به‌طور آشکاری در ۵ سال اخیر با افزایش اقشار طبقه متوسط و کاهش طبقه فقیر مواجه‌اند) در رشد گردشگری در این بازارهای نوظهور نقش اساسی بازی می‌کند. زیرا افزایش طبقه متوسط جامعه به‌معنی افزایش سطح رفاه و درنتیجه افزایش قدرت سفرکردن است. باوجوداین، هنوز بسیاری از این افراد طبقه متوسط قدرت انجام‌دادن مسافرت‌های بین‌المللی را ندارند. برای مثال، درشرایطی‌که سفر در چین با رشد بالایی همراه است فقط ۵درصد از شهروندان چینی پاسپورت دارند.

 

دروازه هند- دهلی. با تلاش‌های مهمی که در چندسال اخیر برای تمیزکردن هند و سازگاری غذایی برای ذائقه گردشگران بین‌المللی انجام شده، این کشور در سال‌های آینده می‌تواند با رشد درآمد صنعت سفر و گردشگری مواجه شود

 

  • مسافران جدید، سبک قدیمی

مسافر قرن ۲۱ میلادی انتظار دارد با موانع کمتری بتواند سفرهای بین‌المللی‌اش را انجام دهد. باوجوداین، زیرساخت‌ها و بروکراسی به‌جامانده از قرن بیستم سبب می‌شود که مسافر قرن بیست‌ویکم همچنان به موانع بسیاری برخورد کند. موانعی که سرعت سفرکردن و رشد اقتصادی حاصل از آن را آهسته می‌کند.

براساس گزارش سازمان جهانی گردشگری، گردشگران بین‌المللی که در سال ۲۰۱۶ برای رسیدن به مقصد به گرفتن روادید نیاز داشتند معادل ۶۱درصد از جمعیت جهان بود. هرچند این رقم، بهبود روابط بین‌المللی و سیاسی کشورها باهدف حذف روادید را نسبت به سال ۲۰۰۸ نشان می‌دهد (در این‌سال ۷۷درصد از مردم جهان به روادید نیاز داشتند) باوجوداین، به‌نظر می‌رسد تا رسیدن این رقم به زیر ۵۰درصد راه بسیاری باقی مانده باشد.

 

کلیسای جامع فلورانس. ایتالیا یکی از کشورهایی است که در دو سال اخیر برای تعیین وقت کنسولگری برای صدور روادید، گردشگران ایرانی را با مشکل مواجه کرده است

 

عکس‌ها: هدا عربشاهی