چمدان: «زندگی من به نظرم همانقدر غیرطبیعی، نامعلوم و باور نکردنی می‌آمد که نقش روی قلمدانی که با آن مشغول نوشتن هستم – گویا یک نفر نقاش مجنون و وسواسی روی جلد این قلمدان را کشیده – اغلب به این نقش که نگاه می‌کنم مثل این‌است که به نظرم آشنا می‌آید. شاید برای همین نقش است… شاید همین نقش مرا وادار به نوشتن می‌کند.»

این نوشته چند خطی از رمان بوف کور نوشته صادق هدایت است، رمانی که به عنوان یکی از اولین آثار جریان ادبیات داستانی نوین ایران به حساب می‌آید و نقطه عطفی در تاریخ رمان نویسی به زبان فارسی است.

صادق هدایت، نویسنده، مترجم و روشنفکر ایرانی که در بهمن سال ۱۲۸۱ شمسی در تهران به دنیا آمد، از جمله تاثیرگذارترین افراد در تاریخ ادبیات و فرهنگ معاصر ایران به حساب می‌آید به طوری که ۱۱۶ سال پس از تولد او یک اظهار نظر در مورد زندگی شخصی‌اش می‌تواند سر وصدای زیادی بر پا کند.

شب گذشته بهروز افخمی، کارگردان، فیلمنامه نویس و نماینده اسبق مجلس شورای اسلامی در برنامه‌ای تلویزیونی صادق هدایت را دارای تمایلات همجنس‌گرایانه یا همجنس‌خواهانه خواند و این مساله را نکته مهمی در فهم آثار او به ویژه نقش زن در آثار او دانست که این صحبت جنجال زیادی را برپا کرده‌است.

اگرچه این صحبت‌های بهروز افخمی قابل اثبات نیست اما زندگی این نویسنده همواره برای مخاطبان او جذاب بوده‌ است به طوری که موسسات گردشگری مدت‌هاست تورهایی را بر محور این شخصیت ادبی طراحی کرده‌اند.

در این گزارش برخی از مکان‌های مربوط به صادق هدایت که می‌تواند یک مقصد گردشگری باشد را بخوانید.

خانه پدری صادق هدایت

خانه پدری صادق هدایت، بنایی متعلق به دوره قاجار در تهران همچنان پابرجاست، این خانه در خیابان سعدی، خیابان شهید سروش الدین تقوی، پلاک ۳ قرار دارد و ورود به آن برای همه مردم آزاد نیست. این خانه پس از انقلاب اسلامی، کاربری‌های مختلفی مانند مهدکودک، انبار، کتابخانه و … داشته و هیچگاه به عنوان یک جاذبه گردشگری درب آن برای عموم مردم باز نبوده‌است. این خانه با داشتن حیاطی زیبا و کاشیکاری‌های چشمگیر در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده‌ است.

خانه صادق هدایت

دارلفنون

هدایت دوره تحصیلی متوسطه خود را در دارالفنون آغاز کرد اگرچه که این دوره را به دلیل بیماری در این مدرسه به پایان نرساند و مدتی آن را رها کرد. دارالفنون مدرسه‌ای برای آموزش علوم نوین بود که امیرکبیر در دوره ناصرالدین‌شاه آن را بنا کرد. این مدرسه در خیابان ناصرخسرو تهران قرار دارد.

 

مدرسه دارالفنون

مدرسه سن لوئی

هدایت پس از مدتی دوره تحصیلی متوسطه خود را در مدرسه فرانسوی سن لوئی ادامه داد. مدرسه پسرانه سن لوئی در سال ۱۲۴۰ در خیابان لاله‌زار تاسیس شد و موسسان آن پس از مدتی مدرسه دخترانه معروف ژاندارک را نیز در تهران تاسیس کردند.

علاوه بر هدایت افراد مشهوری همانند نیمایوشیج، علینقی وزیری و … نیز در این مدرسه تحصیل کرده‌اند. مدرسه سن لوئی بعدها به محله عباس آباد تهران منتقل و با دبیرستان رازی ادغام شد که اکنون در خیابان ولیعصر، بالاتر از خیابان میرداماد قرار دارد. ساختمان ابتدایی مدرسه سن لوئی در لاله‌زار تخریب شده‌ است.

کافه نادری

هدایت به کافه نشینی معروف است، بسیاری از کافه‌های پاتوق هدایت در خیابان لاله‌زار، خیابان جمهوری، حوالی چهارراه استانبول، میدان فردوسی و بهجت‌آباد قرار داشتند که بیشتر آنها اکنون دیگر وجود ندارد.

جهانگیر هدایت برادرزاده او در مصاحبه با ماهنامه مدیریت ارتباطات گفته بود که صادق هدایت در ایران در منزل اعتضادالملک پدرش سکونت داشت که فردی جدی و از اعیان بود و رفت و آمدهای هدایت با این سبک زندگی تناسب نداشت بنابراین او در کافه‌هایی همانند کافه‌های رُز نوآر، فردوسی، کنتینانتال، نادری، پرنده آبی، ماسکوت و… با دوستانش دور هم جمع می‌شدند. کتاب وق‌وق ساهاب نیز در کافه‌ها شکل گرفت.

معروفترین این کافه‌ها که هنوز پابرجاست، کافه نادری است که در خیابان جمهوری حدفاصل خیابان سی تیر و خیابان فردوسی همچنان میزبان مشتریان است.

 

کافه نادری

موزه رضا عباسی

برخی از وسایل شخصی صادق هدایت که پیش از انقلاب اسلامی برای ایجاد موزه او جمع آوری شد اکنون در مخزن موزه رضا عباسی قرار دارد. این وسایل یکبار در سال ۸۱ در تمایشگاهی در این موزه به نمایش درآمد پس از آن هرگز امکان دیدن آن برای عموم فراهم نشد.

 

موزه رضا عباسی

 

رد صادق هدایت در خارج از ایران

هدایت در سال ۱۳۱۵ به هند رفت. در هند به فراگیری زبان پهلوی نزد دانشمند پارسی‌ پرداخت. خانه او در مدتی که در بمبئی هند حضور داشته هنوز وجود دارد، سایت سفر نویس آدرس این خانه را اینگونه نوشته‌ است: هندوستان، بمبئی، منطقه اپولو ریکلیمیشن، خیابان حاجی نیاز احمد مارگ (ارتربندار رود سابق) پشت هتل تاج، خانه کویین سامر، طبقه همکف، آپارتمان غربی …

 

خانه صادق هدایت در هند

هدایت یکبار در سال ۱۳۰۷ یعنی در ۲۶ سالگی در فرانسه اقدام به غرق کردن خود در رودخانه مرن گرفت اما نجات یافت.

 

رودخانه مرن

او بار دوم نیز در پاریس و در منزلش اقدام به خودکشی کرد؛ اورا در قبرستان پرلاشز به خاک سپردند. این گورستان در پاریس است و مشاهیری همانند پل الوار، اسکار وایلد در آن خفته‌اند. سنگ مزار صادق هدایت سنگی هرمی و سیاه است که نام او بر آن حک شده و در کنار نامش تصویر بوفی کوچک جای خوش کرده‌است.

 

آرامگاه صادق هدایت