چمدان :صحبت از کوروش هخامنشي است؛ بنيان‌گذار و نخستين شاه از سلسله هخامنشيان که به گواه منابع تاريخي بين سال‌هاي ۵۵۹ تا ۵۲۹ پيش از ميلاد، بر نواحي گسترده‌اي از آسيا و به مرکزيت ايران حکومت مي‌کرد.  منشور حقوق بشر و آرامگاهي ساخته‌شده از سنگ با معماري خاص پلکاني از اصلي‌ترين يادگاران بازمانده از او در عصر کنوني است. اولي در موزه ملي بريتانيا نگهداري مي‌شود و دومي در پاسارگاد استان فارس واقع شده است؛ جايي که گفته مي‌شود مرکز فرمانروايي امپراتوري شرق تا غرب اين پادشاه قدرتمند بوده است.

چند سالي است هفتمين روز از ماه آبان هم به نام او گره خورده است؛ روزي براي بزرگداشت کوروش. عده‌اي بر اين باورند که اين روز بر پايه منابع تاريخي يونانيان زادروز کوروش است و برخي ديگر آن را روز فتح بابل به دست کوروش مي‌دانند. آيت‌الله اسدالله ايماني، نماينده ولي‌فقيه در استان فارس و امام‌جمعه شيراز، روز جمعه پنجم آبان در خطبه‌هاي نماز جمعه اين شهر گفت: «هفتم آبان منشأ توراتي و اسرائيلي دارد و جز اين چيز ديگري نمي‌توان براي آن متصور بود».

  کورش؛ اخلاق، دینداری و منش دولت‌داری | به‌نام دین با فرهنگ و به‌نام فرهنگ با دین نستیزیم

اما هرچه هست، اين روز هنوز نه در تقويم ملي ايران و نه در تقويم‌هاي جهاني (يونسکو و…) به نام کوروش ثبت نشده است. بااين‌حال باورمندان به اين روز همه‌ساله تلاش مي‌کنند با حضور در کنار آرامگاه پادشاه هخامنشي آن را گرامي بدارند. سال گذشته پس از بروز برخي اتفاقات در اين روز خاص، سردادن شعارهايي از سوي برخي از حاضران در مراسم منجر به اعمال برخي ممنوعيت‌ها و برخورد با شرکت‌کنندگان در اين مراسم شد.

  نامه ۴ استاد سرشناس به روحانی درباره بزرگداشت کوروش | نماد ملی کوروش با فرهنگ اسلامی ملت ایران ستیزی ندارد

بر اساس اخبار رسمي منتشرشده پس از مراسم هفتم آبان سال ٩٥، علي صالحي، دادستان عمومي و انقلاب مرکز استان فارس، از دستگيري عوامل اصلي هنجارشکني در تجمع اين روز در پاسارگاد فارس خبر داد. او دراين‌باره گفت: «اقدامات اين افراد پيش از اين از سوي دستگاه‌هاي امنيتي، اطلاعاتي و انتظامي رصد شده بود. پس از انجام تحقيقات لازم، ليدرها و سرشاخه‌هاي اصلي اين تجمع که به سردادن شعارهاي هنجارشکنانه و ضدارزش‌ اقدام کرده بودند، دستگير شدند. براي اين افراد پروند قضائي تشکيل شده و وفق مقررات برخورد قضائي لازم با آنها صورت خواهد گرفت».  بر اساس اعلام برخي خبرگزاري‌ها در نهايت براي بيش از ٧٠ نفر از اين افراد احکامي صادر شد که برخي از آنها به حبس از يک تا هفت سال محکوم شدند.

  موزه بریتانیا؛ از حماسه گیلگمش تا منشور کوروش کبیر | صفحاتی از تاریخ را ببینید

امسال هم‌زمان با نزديک‌شدن به روز کوروش، بحث و حاشيه‌ها پيرامون اين روز آغاز شد. در روزهاي گذشته اخباري تأييدشده و تأييدنشده از اعمال برخي ممنوعيت‌ها و محدوديت‌ها براي شرکت‌کنندگان در اين روز در رسانه‌ها و شبکه‌هاي اجتماعي منتشر شد. بر اين اساس ابتدا گفته شد جاده منتهي به پاسارگاد در اين روز مسدود مي‌شود. در خبري ديگر از برپايي يک مانور نظامي در نزديکي اين منطقه سخن به ميان آمد و تصاويري از بيلبوردهاي اطلاع‌رساني در اين زمينه منتشر شد. همچنين بر اساس برخي ديگر از خبرها، برپايي هرگونه تور گردشگري به مقصد پاسارگاد در روزهاي منتهي به هفت آبان از سوي همه آژانس‌ها ممنوع اعلام شد.

در کنار اين خبرها روز گذشته ويدئوهايي نيز منتشر شد که با وجود همه محدوديت‌ها از حضور جمعيتي چشمگير در اطراف آرامگاه کوروش حكايت داشت. بااين‌حال بر اساس خبري که روز گذشته در پايگاه اطلاع‌رساني استانداري فارس منتشر شده، به نقل از معاون سياسي، امنيتي و اجتماعي استانداري فارس اعلام شد: «فيلم‌هاي انتشاريافته از آرامگاه کوروش در شبکه‌هاي اجتماعي آرشيوي است».

  مدل سه بعدی متحرک آرامگاه کوروش را ببینید | طراحی یک ایرانی مقیم استرالیا

هادي پژوهش‌جهرمي در حاشيه بازديد استاندار و جمعي از مسئولان استان فارس از مجموعه تاريخي پاسارگاد گفت: در ٢٤ساعت گذشته هيچ‌گونه مورد خاص امنيتي در اطراف آرامگاه کوروش نبوده است و با توجه به مراجعه‌نکردن جمعيت زيادي از مردم، شاهد شکل‌گيري ترافيک در محورهاي ارتباطي اين منطقه نبوديم. او با قدرداني از مردم روستاي پاسارگاد گفت: مردم منطقه همراهي و همکاري خوبي در تأمين امنيت منطقه داشته‌‌اند و ازاين‌رو، قدردان آنها هستيم. بر اساس اين خبر، اسماعيل تبادار، استاندار فارس و جمعي از مسئولان اين استان روز يکشنبه هفتم آبان از مجموعه ميراث جهاني پاسارگاد بازديد کردند.

  • روز کوروش هم روزي مانند روز سعدي

ميرجلال‌الدين کزازي يکي از نويسندگان اين نامه به رئيس‌جمهور درباره دلايل نوشتن اين نامه… … و همچنين اهميت ثبت روزي به‌عنوان بزرگداشت کوروش اين‌طور گفت: «هر کسي با تاريخ ايران به شيوه‌اي پژوهشگرانه آشنا باشد، مي‌داند که بخش‌هايي از تاريخ اين سرزمين به انگيزه‌هايي که هنوز بر ما به‌درستي روشن نيست گم شده يا به فراموشي سپرده شده است، من تنها يک نمونه براي شما مي‌آورم؛ چهره‌اي مانند داريوش، پادشاه هخامنشي که درازدامن‌ترين سنگ‌نوشته جهان در گزارش کارهايي که او انجام داده است، بر سينه بيستونِ بلند است نگاشته شده، در آبشخورها و سرچشمه‌هاي تاريخي ايران نمودي چندان ندارد.

افسانه‌هايي هم که در پيوند با نام داريوش است، باز مي‌گردد به داريوش سوم، واپسين پادشاه هخامنشي نه به داريوش نخستين، آيا مي‌توان گفت که چون در آبشخورهاي تاريخي ايران سرگذشت داريوش آورده نشده است، چنين چهره‌اي در تاريخ نبوده؟ برترين آبشخور همان سنگ‌نوشته است که گماني در آن نمي‌توان داشت؛ نمونه‌هاي ديگري از اين دست هم مي‌توان آورد. درست است که بخشي از تاريخ ايران در سرچشمه‌هايي آورده شده است که نه‌ایرانيان (غير ايرانيان) مانند يونانيان و روميان و تاريخ‌نگاراني ديگر از اين دست نوشته‌اند. از کوروش هم در نامه مينوي عبرانيان سخن رفته است به نزد هزاران نفر از مردم جهان سرچشمه‌اي است نه‌تنها ارجمند بلکه فراسويي و سپند نزد کساني که به اين نامه چونان نامه‌اي آسماني باور دارند. اما گيرم که کوروش چهره‌اي باشد که يکسره بي‌پايه و برساخته باشد.

  عکس‌های رویایی شب‌های شگفت‌انگیز ایران | راه‌شیری در حیاط پشتی کاخ ساسانی

امروز اين چهره چهره‌اي است که در پهنه گيتي شناخته‌شده است. يکي از چند چهره برجسته و نامدار در تاريخ فرهنگ ايران است که آوازه‌اي جهاني يافته. از اين روي سرمايه‌اي است سترگ و کم‌مانند براي ما ايرانيان از هر ديد؛ چهره‌اي است که فرمان‌نامه او يکي از بنيادين‌ترين آبشخورهاي منشور سازمان ملل بوده است. چرا بايد از چنين سرمايه‌اي که هر مردمي از بن جان آرزو دارند که از آن بهره‌مند باشند، بهره نبريم. از ديگر سوي کوروش، چهره‌اي است همه‌سويه. به هيچ تيره‌اي جداگانه وابستگي ندارد، کوروش دو تيره بزرگ ايران را در روزگار خود که پارس و ماد هستند با هم پيوند داد. جهانشاهي هخامنشي تنها جهانشاهي پارسي نيست، جهانشاهي مادي هم هست. کوروش از سوي پدر پارسي بود و از سوي مادر مادي؛ به هيچ کيش و آييني و سامانه‌ انديشه‌اي هم وابستگي نداشت. شهرياري بود که دشمنان تيره‌دل و کين‌توز ايران هم از سر ناچاري او را مي‌ستودند. يونانيان که دشمنان ديرين ايرانيان بودند او را پدر مردم مي‌ناميدند. کدامين کشور در پهنه جهان از سرمايه‌اي تا بدين‌سان والا و ارجمند برخوردار است؟ کدامين شهريار در تاريخ جهان آنچنان گرامي بوده و در دل‌ها جاي داشته است که راه در نامه‌هاي سپند و آييني ببرد؟».

کزازي همچنين به اين پرسش «شرق» درباره ريشه‌هاي روز هفتم آبان که گفته مي‌شود روز بزرگداشت کوروش است نيز اين‌گونه پاسخ داد: «من نمي‌دانم که اين روز هفتم آبان چرا و بر چه پايه‌اي روز کوروش ناميده شده است. خاستگاه آن بر من روشن نيست. آنچه من مي‌دانم اين است که ايرانيان به راهنموني کوروش در پاييز سال ٥٣٩ پيش از ميلاد کمابيش بدون هيچ خون‌ريزي و تاوان و آسيبي بابل را گشودند. اندکي پس از آن در سال ٥٤٠ بابل بخشي از جهانشاهي ايراني شد، اما روز اين رخداد بر من روشن نيست، از سويي ديگر نيازي آن‌چنان نمي‌ماند به اينکه روز کوروش مانند هر روز نمادين ديگري پايگاهي تاريخي داشته باشد؛ زيرا اين روز آنچنان که گفته‌شده روزي است نمادين، نمونه‌اي برجسته از اين‌گونه روزهاي برجسته نمادين فرهنگي روز سعدي است که نخستين روز ارديبهشت ماه است، اين روز برپايه بيتي از سعدي در گلستان برگزيده شده است؛ روزي بسيار خرم و خجسته هم هست. در اين روز در شيراز و شهرهاي ديگر همايش‌هايي برگزار مي‌شود درباره سعدي دانشوران سخن مي‌رانند. اين روز انگيزه‌اي مي‌شود که بيشتر به سعدي بينديشيم. روز کوروش هم هر روزي از روزهاي سال مي‌تواند بود. اينکه پايگاهي تاريخي داشته باشد يا نه، چندان کارکردي در ارزش و والايي اين روز نمي‌تواند داشت».