چمدان : مراسم خاص مذهبی با عنوان بیل‌زنی و نخل‌گردانی عصر روز عاشورا به مناسب سالروز شهادت حضرت اباعبدالله‌الحسین (ع ) در شهر خوسف بیرجند برگزار می‌شود. در این مراسم عاشقان حضرت امام حسین (ع ) با تشییع کجاوه‌هایی با عنوان (نخل) و برهم زدن سر بیل‌ها همراه با نوحه‌خوانی و زنجیرزنی در عزای آن حضرت اشک ماتم می‌ریزند.

در اجرای این مراسم افراد دسته بیل‌زنی پی در پی به هوا پریده و بیل‌ها را در هوا تکان می‌دهند و با فریاد حیدر، علی، سر بیل‌ها را برهم می‌زنند. گروه دیگری از عزاداران نیز با حمل کجاوه‌ای بزرگ به عنوان نخل و نمادی از تشییع پیکر مطهر حضرت امام حسین و کجاوه یا گهواره‌ای کوچک‌تر به نشانه تشییع پیکر پاک طفل شیرخوار آن حضرت نوحه‌سرایی کرده و تالم و تاثر شیفتگان حضرت اباعبدالله الحسین (ع ) را آشکار می‌سازند. در مراسم مزبور نخل کوچک را که نمادی از گهواره حضرت علی اصغر (ع ) است یک نفر حمل می‌کند و نخل بزرگ را هشت نفر بر شانه می‌گذارند و حدود ۵۰ نفر تعادل آن را حفظ می‌کنند.

بیل‌زنی و نخل‌گردانی عصر روز عاشورا به مناسب سالروز شهادت حضرت اباعبدالله‌الحسین (ع ) در شهر خوسف بیرجند

نخل کوچک جلوی نخل بزرگ و دسته‌های بیل‌زنی، سینه‌زنی و زنجیرزنی هم در جلوی آنها به طرف محل موسوم به قتلگاه حرکت می‌کنند و در بین راه هیات و دسته دیگر بیل‌زنی و نخل‌گردانی به استقبال آنها می‌آیند. در این زمان دسته‌های بیل‌زنی بیل می‌زنند و نخل‌ها را مقابل میدان قتلگاه به حال دویدن می‌گردانند.

بیل‌زنی و نخل‌گردانی عصر روز عاشورا به مناسب سالروز شهادت حضرت اباعبدالله‌الحسین (ع ) در شهر خوسف بیرجند

پس از این مراسم نخل‌ها را به زمین گذاشته و بعد نخل هیات دیگر را به همین ترتیب به قتلگاه می‌آورند. به نظر می‌رسد بیل‌زنی و نخل‌گردانی باقیمانده‌ای از مراسم تعزیه و شبیه‌گردانی زمانه‌های گذشته در این منطقه است. علاوه بر نوحه خوانی زنجیرزنی، سینه‌زنی و برپایی مراسم عزاداری روز عاشورا در بخش خوسف بیرجند تعزیه و شبیه‌گردانی‌های متعددی نیز در اغلب روستاهای این بخش برپا می‌شود.

این آیین در روایات، نمادهایی مختلفی را به خود اختصاص داده است. برخی از آن به‌عنوان نماد تدفین بدن‌های مطهر امام حسین (ع) و یارانش در صحرای کربلا توسط طایفه بنی اسد یاد می‌کنند و عده‌ای هم آن را نماد عزاداری امام حسین (ع) و جهاد با یزیدیان و کفار می‌دانند.

مراسم بیل‌زنی توسط «ملاعلی اکبر خوسفی»، بنیان‌گذار حوزه علمیه خوسف نهادینه شد. به اعتقاد مردم خوسف اگر بیل‌های خود را در روز عاشورا به همراه ببرند، موجب برکت محصولات کشاورزی‌شان می‌شود.

این مراسم در سال ۱۲۲۷ ممنوع شد و اما در سال‌های بعد به سبب اعتقاد راسخ مردم خوسف احیا شد. اکنون بیش از ۲۰۰ سال از گذشت این آیین دیرینه، مردم شریف خوسف روزهای زیادی از سال را به انتظار عاشورا می‌نشینند تا با برگزاری این میراث معنوی ارادتشان را ابراز کنند.

 

  «عمه کوار»؛ آیین ۱۵۰ ساله ایل قشقایی | ۱۴۰ تکه پارچه متصل به علم
  آیین شش امام حسین(ع) و سفره برکت در برزک کاشان | تقسیم آجیل بین عزاداران