چمدان : کوروش محمدخانی، سرپرست طرح بررسی باستان شناسی روشمند محدوده‌ی کاخ‌های هخامنشی برازجان می‌گوید: در بررسی باستان‌شناسی روشمند محدوده‌ی کاخ‌های هخامنشی برازجان در بوشهر تعدادی محوطه‌ متعلق به دوره‌ی هخامنشی به دست آمد، که در این محوطه‌ها آثار فراوانی از دوره‌های پیش از تاریخ (هزاره‌ی پنجم قبل از میلاد)، دوره‌های مختلف تاریخی (هخامنشی، فراهخامنشی، ساسانی) و دوران اسلامی (قرون نخست و میانه) به دست آمده‌اند.
او با اشاره به این که محوطه‌ها و آثار دوران ساسانی و قرون نخستین اسلامی بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده است، ادامه می‌دهد: آثار شناسایی شده گواه تمرکز محوطه‌های هخامنشی در پهنه‌های بالادست و مشرف به رودخانه‌های دائمی منطقه به خصوص رودخانه‌ی “دالکی” و انشعابات آن است.

بقایای آوار بر سطح محوطه حاج اسماعیل حیات

وی ادامه می‌دهد: بررسی باستان‌شناسی در این محدوده با مرکزیت کاخ‌های سه‌گانه‌ی هخامنشی شهرستان دشتستان و با در نظر گرفتن عوارض طبیعی منطقه انتخاب شده بود، بنابراین هدف از این مطالعه، بررسی شناسایی محوطه‌های باستانی دوره‌ی هخامنشی و مطالعه‌ی پراکنش آنان در این منطقه بود.

محمدخانی می‌افزاید: طرح بررسی باستان‌شناسی روشمند محدوده‌ی کاخ‌های هخامنشی برازجان در راستای پروژه باستان شناختی این کاخ‌ها از نیمه‌ی فروردین ۱۳۹۷ در محدوده‌ای به وسعت ۱۹۰ کیلومتر مربع از اراضی شهرستان دشتستان استان بوشهر به اجرا درآمد.

نمای عمومی تپه باغ میل، در حاشیه رودخانه محمد آباد (دید از جنوب)

این باستان‌شناس وجود کاخ‌های هخامنشی “چرخاب”، “بردک سیاه” و “سنگ سیاه” در این شهرستان را گواه اهمیت این منطقه در دوره هخامنشی می‌داند و ادامه می‌دهد: کاخ هخامنشی چرخاب در سال ۱۳۵۱ در عملیات راه سازی کشف و توسط علی اکبر سرفراز کاوش شد.

او با اشاره به  پژوهش و کاوش کاخ “بردک سیاه” و “سنگ سیاه” در سال ۱۳۵۶ توسط اسماعیل یغمایی می‌گوید: این باستان‌شناس کاوش‌های خود را در محوطه “بردک سیاه” در اوایل دهه هشتاد نیز ادامه داد، اما تا کنون بررسی روشمند و کاملی در این محدوده به منظور شناسایی پراکندگی تپه‌ها و محوطه‌های باستانی و به خصوص آثار مربوط به دوره هخامنشی در ارتباط با کاخ‌های سه‌گانه به صورت منسجم انجام نشده بود.

پراکنش آجر بر سطح محوطه های شناسایی شده