چمدان: شاید به اعتقاد عده‌ای از مردم، ۱۳۴۹ میلادی در دوره «مرگ سیاه» که بیش‌از نیمی از جمعیت اروپا در اثر ابتلا به طاعون خیارکی مردند بدترین سال تاریخ باشد. شاید از نظر برخی دیگر، ۱۹۱۸ میلادی که در طی آن بین ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون نفر از جمعیت زمین در اثر ابتلا به آنفلوآنزا مردند بدترین سال تاریخ تمدن باشد. اما مایکل مک‌کورمیک، قرون‌وسطی‌شناس دانشگاه هاروارد که نتایج یافته‌هایش را در نشریه تخصصی ساینس منتشر کرده معتقد است که بدترین سال تاریخ ۵۳۶ میلادی است که آغاز یکی از بدترین دوره‌هایی است که انسان در طول زندگی‌اش تجربه کرده است.

در این سال که اوایل سده‌های میانی است دودی اسرارآمیز بر اروپا، خاورمیانه و بخش‌هایی از آسیا سایه افکند و آنها را روز و شب به‌مدت ۱۸ ماه در تاریکی فرو برد. پروکوپیوس قیصریه‌ای، تاریخ‌نگار بیزانسی در این‌خصوص می‌نویسد: «خورشید تمام سال بدون درخشش فقط نوری شبیه به نور ماه داشت.»

دمای تابستان سال ۵۳۶ بین ۱٫۵ تا ۲٫۵ درجه سانتیگراد رسید و این آغاز سردترین دهه در مدت ۲هزارو۳۰۰ سال پیش‌از آن بود و حتی تابستان آن‌سال در چین برف بارید. مزارع نابود شد و مردم گرسنه ماندند. تاریخ‌نگاران ایرلندی از قحطی نان بین‌سال‌های ۵۳۶ تا ۵۳۹ نوشته‌اند. سپس در سال ۵۴۱ طاعون خیارکی بندر پلوزیوم (الفرما) در مصر را دربرگرفت. این بیماری که به طاعون ژوستی معروف شد به‌سرعت در امپراتوری رم شرقی شیوع پیدا کرد و بین یک‌سوم تا نیمی از جمعیت این منطقه را کشت.

تاریخ‌شناسان از دیرباز می‌دانستند که اواسط قرن ششم میلادی طول روز تاریک بوده است و از آن به «دوران تاریک» یاد می‌کردند اما منبع ابرهای اسرارآمیزی که آسمان را تیره کرده بود مشخص نبود. اکنون تیم دانشمندانی به سرپرستی مک‌کورمیک با بررسی یخ‌هایی که از یخچالی در سوییس نمونه‌برداری شده است آثاری از آلودگی شدید سرب پیدا کردند و دریافتند که تاریکی سال ۵۳۶ میلادی در نیمکره شمالی زمین در اثر فوران آتشفشانی در ایسلند است. این آتشفشان دو فوران مهیب دیگر هم در سال‌های ۵۴۰ و ۵۴۷ داشت که طاعون و بحران اقتصادی ناشی از آن تا سال ۶۴۰ ادامه داشت.

  ایسلند فقط برفی نیست؛ جاذبه سبزی که روایتی وحشتناک دارد | اسیر طبیعت شوید!
  فوران‌های آتشفشانی مصر باستان را به آشوب کشید | چرا بطلمیوس سوم لذت پیروزی را بر خود حرام کرد؟