چمدان: ارکستر ملی ایران در حالی در میدان تاریخی گنجعلیخان برگزار شده است که برگزاری کنسرت‌ها و مراسم در جوار آثار تاریخی در تمام دنیا از ضوابطی برخوردار است که متاسفانه این ضوابط نه از سوی میراث فرهنگی و نه از سوی وزارت ارشاد کشورمان نادیده گرفته می‌شود.

آیسان زرفام خبرنگار چمدان همزمان با برگزاری کنسرت نمایش «سی» در کاخ سعدآباد به بررسی تبعات برگزاری کنسرت‌ها در بناهای تاریخی پرداخته بود که بخش‌هایی از این گزارش تحقیقی با توجه به تکرار برگزاری چنین مراسمی این بار در میدان تاریخی گنجعلیخان مورد تاکید قرار داده می‌شود.

  کاخ بی‌تاب است … | ستون‌های میراث یک ملت زیر پای هنر

هر ۱۰ کنسرت می‌تواند یک سال از عمر بناهای تاریخی بکاهد

دیلی میل و تلگراف دو نشریه انگلیسی هستند که به نتایج تحقیقات بین‌المللی در زمینه برگزاری کنسرت و مراسم‌های مختلف در آثار تاریخی پرداخته‌اند. بر اساس گزارش‌های این دو نشریه نتیجه مطالعه‌ای که توسط دانشمندان در موزه هرمیتاژ روسیه انجام گرفته‌است نشان می‌دهد کنسرت‌هایی که در این مکان برگزار شده‌اند یا برگزار خواهند شد، ‌می‌توانند سال‌های زیادی را از طول عمر این اثر تاریخی هنری بزرگ بکاهند.

به گفته میخاییل پیوتروفسکی مدیر موزه هرمیتاژ به نظر می‌آید، کتاب‌ها، بناها و مجسمه‌های این موزه نیز تحت تاثیر کنسرت‌های موسیقی قرار گرفته و دچار آسیب می‌شوند. نتایج اولیه این تحقیق سه ساله که در سال ۲۰۰۸ توسط موسسه احیای آثار هنری گاربر در مسکو منتشر شد نشان می‌دهد برگزاری هر ۱۰ کنسرت با شدت صدای بالای ۸۲ دسیبل می‌تواند یک سال از عمر آثار هنری یا بناهای تاریخی بکاهد.

همچنین محققان انگلیسی با بررسی ارتعاشاتی که در فستیوال تابستانه موسیقی در بنای همپتون کورت ایجاد شده‌بود دریافتند نت‌های باس می‌توانند ارتعاشات شدید منجر به تخریب را در ابن بنا ایجاد کنند. نتیجه این تحقیق پرسش‌هایی جدی را در رابطه با سلامت بناهای تاریخی که به مرکزی برای برگزاری مراسم‌های بزرگ یا تبدیل شده‌اند، ایجاد کرده‌ است.

از طرف دیگر این گزارش‌ها اشاره می کنند در سال ۲۰۱۴ زمانی که دولت ایتالیا  قصد داشته بنای کولوسئوم را به مرکزی برای برگزاری کنسرت تبدیل کند موجی از مخالفت توسط کارشناسان و دوستداران میراث فرهنگی ایجاد می‌شود. این در حالی است که در ایران به واسطه دسترسی به فیلم‌های کنسرت یانی در آکروپلیس که بیش از ۱۱ سال پیش اتفاق افتاده، برخی بدون هیچ مطالعه‌ای هرگونه ابراز نگرانی از برگزاری مراسم‌ها در اماکن تاریخی را محکوم می‌کنند.

نظر دو استاد دانشگاه

حکمت‌الله ملاصالحی پایه‌گذار فلسفه باستان‌شناسی در ایران و استاد دانشگاه‌ تهران سال ۹۶ همزمان با کنسرت نمایش «سی» همایون شجریان در کاخ سعدآباد به خبرنگار چمدان گفته بود: ضرورت دارد که دستور العمل رسمی و قانونی در مورد برگزاری مراسم در بناهای تاریخی تدوین شود. شرایط، تعداد افراد حاضر در مراسم، فرکانس صدا و بلندی صدای بلندگو‌ها باید سنجیده شود و برای هر بنا متناسب با شرایط آن میزان استانداردی مشخص شود.

شهریار ناسخیان رئیس دانشکده مرمت آثار و ابنیه تاریخی دانشگاه هنر اصفهان نیز همزمان با کنسرت نمایش «سی» در مورد حد مجاز برگزاری مراسم در کاخ‌ها و ابنیه تاریخی به خبرنگار چمدان گفته بود: نکته کلی و اساسی که ما در دروس رشته مرمت نیز به دانشجویان تدریس می‌کنیم، توجه به این مساله است که برگزاری کنسرت، سخنرانی، عزاداری، برنامه تفریحی یا هرگونه مراسمی در بناهای تاریخی با محدودیت و یا ممنوعیت روبروست که تعیین ممنوعیت یا میزان محدودیت‌ها به شأن اثر، دوره ساخت آن، مواد به کاربرده شده در بنا، ارزش آن و… بستگی دارد. زمانی که ۵۰۰ نفر و یا تعداد بیشتری از افراد در یک زمان محدود به صورت همزمان برای مراسمی در یک بنای تاریخی حضور پیدا می‌کنند، طبیعی است که آسیب‌هایی به آن مکان وارد می شود، همچنین سیستم صوتی و نورپردازی‌ها می‌توانند به بنا آسیب بزنند. به هر حال باید با بناهای تاریخی با لطافت برخورد کرد و میزان این لطافت به قدمت بنا و شرایط آن بسیار وابسته است.

مجموعه گنجعلیخان ؛ یادگار صفویان در کرمان

مجموعه گنجعلیخان در مرکز تاریخی شهر کرمان و در کنار بازار بزرگ کرمان قرار دارد. گنجعلیخان از حاکمان مشهور زمان شاه عباس است که از سال ۱۰۰۵ تا ۱۰۳۴ هجری قمری بر کرمان فرمانروایی کرد.

مجموعه گنجعلیخان در کرمان و رباط زین الدین (کاروانسرای گنجعلیخان) در مسیر کرمان – یزد، حوض خان در مسیر کرمان – مشهد و … از جمله بناهای تاریخی است که در زمان فرمانروایی گنجعلیخان بنا نهاده شده است.

معمار مجموعه گنجعلیخان استاد سلطان محمد معمار یزدی بوده‌ است. چهار مسجد در چهار سمت میدان قرار دارد که سه باب آن باقی‌ مانده و زیباترین آن مسجد ضلع شرقی در کنار کاروانسرا است که موزه‌ای از هنرهای تزئینی به شمار می‌آید. از آثاری که از مجموعه گنجعلیخان بر جای مانده، میدانی در بخش مرکزی شهر کرمان است که در حاشیه بازار بزرگ واقع شده و همانند میدان‌های نقش جهان در اصفهان یا امیرچخماق در یزد در اطراف خود بعضی از عناصر شهری را گرد آورده‌ است.

در ۳ ضلع میدان گنجعلی خان بازار واقع شده و در ضلع دیگرش سرای گنجعلیخان قرار دارد. حمام، آب انبار، ضرابخانه و همجواری با بازارها و چهار سوق، این مجموعه تاریخی را برای گردشگران جذاب کرده است. طاق نماهای آجری، کاشیکاری، فضای سبز، حوض آب و … از آثار دیدنی این میدان تاریخی است.

این مجموعه تاریخی در ۲۶ اردیبهشت ۱۳۴۷ به ثبت ملی رسیده است.