چمدان : آکادمی‌های ملی علوم آمریکا تخمین می‌زنند که همه‌ساله فقط در ایالات‌متحده حدود ۲۲ میلیون جانور مهره‌دار در پژوهش‌ها و آزمایش‌های علمی استفاده می‌شوند. حدود ۸۵ درصد از این جانواران موش‌های صحرایی (رَت) و موش‌ها هستند. این مخلوقات کوچک خزدار یکی از مهم‌ترین جانورانی هستند که در پژوهش‌های زیست‌پزشکی در سراسر جهان شرکت می‌کنند و تقریبا در تمام مطالعات از سرطان تا تاثیرات سفرهای فضایی روی بدن انسان حضور دارند.

علی‌رغم مناقشات بسیاری که بین سازمان‌های مردم‌نهاد دوستدار حیوانات و مراکز پژوهشی در استفاده بی‌رحمانه از جانوران در آزمایش‌های علمی وجود دارد، جامعه علمی از نقش ارزشمند این جوندگان کوچک در توسعه داروهای جدید و افزایش متوسط طول عمر انسان به‌خوبی آگاه است به‌طوری‌که به‌لطف خدمات موش‌ها و رت‌ها در پژوهش‌های پزشکی، متوسط طول عمر انسان از ۴۰ سال در آغاز قرن بیستم به ۷۰ سال امروزی افزایش یافته است. به‌همین‌علت، بسیاری از مراکز پژوهشی جهان در پاسداشت خدمات بی‌حدوحصر حیوانات آزمایشگاهی مجسمه‌های یابودی را بنا کرده‌اند.

این مجسمه درمقابل موسسه سلول‌شناسی و ژنتیک آکادمی علوم روسیه در آکادمگورودوک در ۳۰ کیلومتری شهر نووسیبیرسک، سومین شهر بزرگ روسیه ساخته شده است | این مجسمه، بزرگداشت میلیون‌ها موشی است که همه ساله به نام علم قربانی می‌شوند | موش این مجسمه روپوش آزمایشگاهی پوشیده و عینک زده و درحال بافتن مارپیچ دوگانه دی‌ان‌ای است | به‌گفته نیکلای کُلچانوف مدیر این موسسه، این بنای یادبود به تمام موش‌های آزمایشگاهی تقدیم شده که بشر در مطالعات ژنتیکی، مولکولی و بیماری‌ها، سازوکارهای فیزیکی و توسعه داروهای جدید از آن‌ها استفاده کرده است | سنگ پایه این مجسمه یادبود در سال ۲۰۱۲ به‌مناسبت پنجاه‌وپنجمین سالگرد تاسیس موسسه سلول‌شناسی و ژنتیک گذاشته شد و یک‌سال بعد مجسمه برونزی آن نصب شد

 

این مجسمه در یادبود میمون دم‌کوتاه ریشه‌داری به نام همادریاد ساخته شده است | نرهای میمون‌های دم‌کوتاه (بابون) موهای بلندی دارند که مثل شنلی تا روی شانه می‌سُرد | میمون دم‌کوتاهی که مجسمه‌اش ساخته شده در مطالعات بیماری‌های انسان در موسسه ‌علمی‌پژوهشی آسیب‌شناسی‌ تجربی و درمان در سوخومی روسیه در ساحل دریای سیاه قرار دارد و در سال ۱۹۷۷ به‌مناسبت پنجاهمین سال تاسیس پرورشگاه میمون‌ها در این موسسه رونمایی شده است | زمان شوروی، پرورشگاه میمون‌های ساخومی به‌دلیل تربیت میمون‌های فضانورد در آزمایش‌های پروازهای فضایی بسیار معروف بود. ۸ میمون فضانورد این پرورشگاه به مدار زمین رفتند. این پرورشگاه میمون‌ها برای آزمایش واکسن‌های فلج اطفال، سرخک، هپاتیت، آنتی‌بیوتیک‌های جدید و داروهایی برای بیماری دیگر هم شهرت بالایی دارد. در دوران اوج فعالیت این پرورشگاه ۵ هزار میمون در آنجا حضور داشتند اما اکنون حدود ۳۰۰ میمون آفریقایی و آسیایی را نگهداری می‌کنند

 

شهر یوفا در روسیه برای تعداد بالای کلینک‌های دندانپزشکی شهرت دارد | این مجسمه یادبود برونزی یک سگ و توله‌اش است | سگ‌ها اغلب در پژوهش‌های دندانپزشکی به‌ویژه در مطالعات درمان استخوان، پوسیدگی دندان، مواد دندان، سرطان‌های دهان و غیره استفاده می‌شوند

 

این مجسمه یادبود که سگ پاولوف نام دارد وسط حوض چشمه‌ای در باغ موسسه پزشکی تجربی در جزیره آپو در سن‌پترزبورگ روسیه نصب شده است | ایوان پاولوف، نام یک فیزیولوژیست روس است که برای کارهایی که در شیوه‌های «شرطی‌سازی کلاسیک» انجام داد شناخته می‌شود | به‌علاوه، او پژوهش‌های مهمی را روی فیزیولوژی گوارش در سگ‌ها انجام داد و بزاق سگ‌ها را «تراوش روانی» ‌نامید | پاولوف برای تلاش‌هایی که در عرصه فیزیولوژی گوارش انجام داد برنده نوبل پزشکی ۱۹۰۴ شد

 

ابتدای قرن بیستم دانشگاه کالج لندن محلی برای انجام کالبدشکافی‌های مخوفی روی موجودات زنده انجام می‌شد | سگ قهوه‌ای ناشناخته‌ای به‌مدت چند ماه تحت عمل‌های جراحی زنده قرار گرفت و درطول این کالبدشکافی‌ها پانکراس این حیوان بی‌گناه را برداشتند. سپس به‌مدت دو ماه این سگ در قفس بستری شد و تمام مدت از درد ناله کرد و زوزه کشید. در مرحله بعدی، اعصاب گردن این مخلوق با برق تحریک شد. این شیوه بی‌رحمانه پژوهش پس‌از تظاهرات اعتراض‌آمیز مخالفان کالبدشکافی زنده در خیابان‌های لندن پایان یافت | پس از ۷ سال تلاش انجمن‌های حمایت از حیوانات مجسمه یادبودی در پارک باترسی لندن نصب شد. در پایه این مجسمه نوشته شده است: «در بزرگداشت سگ تریر قهوه‌ای که در آزمایشگاه‌های دانشگاه کالج در فوریه ۱۹۰۳ پس‌از تحمل کالبدشکافی‌های زنده گسترده و بیش‌از دو ماه رنج از یک کالبدشکافی به کالبدشکافی دیگر تا دم مرگ پیش رفت. همچنین در بزرگداشت ۲۳۲ سگ دیگر که در همان مکان در سال ۱۹۰۲ به‌صورت زنده کالبدشکافی شدند.»

 

دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های بسیاری در کشورهای فعلیِ اتحاد جماهیر شوروی سابق مجسمه‌های یادبودی را در بزرگداشت حیوانات آزمایشگاهی بنا کرده‌اند. این مجسمه یادبودِ سگی با ظاهری غمزده در ورودی دانشگاه پزشکی گرودنو در روسیه‌سفید نصب شده است | روی پلاک پایه این مجسمه نوشته شده است: «در بزرگداشت کمک‌های ارزشمندی که جانوران به توسعه علم پزشکی کرده‌اند.»

 

تمام کسانی که به تاریخ فضانوردی علاقه‌مند هستند لایکا را می‌شناسند | لایکا نام سگ فضانورد اتحاد جماهیر شوروی و اولین حیوانی است که به مدار زمین سفر کرد. لایکا یک سگ ولگرد بود که در خیابان‌های مسکو پیدا شد. علت انتخاب سگ‌های ولگرد در آزمایش‌های فضایی شوروی این بود که سگ‌های ولگرد مسکو در شرایط سخت سرما و گرسنگی زندگی می‌کردند و به‌طورکلی برای زنده‌ماندن در موقعیت‌های سخت سازگاری پیدا کرده بودند | لایکا پس‌از گذراندن دوره آماده‌سازی، همراه با فضاپیمای اسپوتنیک ۲ به مدار زمین فرستاده شد اما نقص فنی در سیستم حرارتی سبب افزایش دمای داخل کپسول شد و لایکا در اثر این گرما جان باخت. هرچند اسپوتنیک ۲ با موفقیت به زمین بازگشت اما لایکا زنده به زمین نرسید | سال ۲۰۰۸ به‌مناسبت پنجاهمین سالگرد قربانی‌شدن لایکا که راه را برای پروازهای فضایی انسان باز کرد، مجسمه‌ یادبود این ماده‌سگ در مرکز پژوهش‌های نظامی در مسکو نصب شد. این مرکز مسئول آماده‌سازی لایکا برای پرواز بود